Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 16-12-2025, ECLI:NL:GHARL:2025:8444, 24/1464
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 16-12-2025, ECLI:NL:GHARL:2025:8444, 24/1464
Gegevens
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
- Datum uitspraak
- 16 december 2025
- Datum publicatie
- 13 januari 2026
- Formele relaties
- Eerste aanleg: ECLI:NL:RBNNE:2024:2483, (Gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaan
- Zaaknummer
- 24/1464
Inhoudsindicatie
OB. Dienstsverlening hospice.
Uitspraak
locatie Zwolle
nummer BK-ARN 24/1464
uitspraakdatum: 16 december 2025
Uitspraak van de tweede meervoudige belastingkamer
op het hoger beroep van
[belanghebbende] te [vestigingsplaats] (hierna: belanghebbende)
tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland (hierna: de Rechtbank) van 2 juli 2024, nummer LEE 23/2011, ECLI:NL:RBNNE:2024:2483, in het geding tussen belanghebbende en
de inspecteur van de Belastingdienst/Kantoor Leeuwarden (hierna: de Inspecteur)
1 Ontstaan en loop van het geding
Belanghebbende heeft over de tijdvakken 1 januari 2021 tot en met 31 maart 2021 (eerste kwartaal 2021), 1 april 2021 tot en met 30 juni 2021 (tweede kwartaal 2021) en 1 juli 2021 tot en met 30 september 2021 (derde kwartaal 2021) aangiften omzetbelasting (hierna: OB) ingediend waarin zij per saldo om een teruggave verzocht.
De Inspecteur heeft over het tijdvak 1 januari 2021 tot en met 30 september 2021 bij één beschikking teruggaaf omzetbelasting genomen op grond van artikel 17 van de Wet op de omzetbelasting 1968 (hierna: Wet OB) en de verzoeken om teruggaaf van OB afgewezen.
Belanghebbende heeft tegen die beschikking op grond van artikel 7:1a van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) rechtstreeks beroep ingesteld.
De Rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard en het verzoek om vergoeding van immateriële schade afgewezen.
Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld.
Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 24 september 2025. Daarbij zijn verschenen en gehoord [naam1] namens belanghebbende en mr. A.F.P. Dekker, als de gemachtigde van belanghebbende, bijgestaan door mr. [naam2] , alsmede [naam3] namens de Inspecteur, bijgestaan door mr. [naam4] , mr. [naam5] , mr. [naam6] en [naam7] . De zaak is tegelijkertijd behandeld met de zaken met zaaknummers 24/319 tot en met 24/323 en 24/18. Van de zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat bij deze uitspraak is gevoegd.
Het Hof heeft het onderzoek op grond van artikel 8:68 van de Awb heropend. De heropening was enkel gericht op de cijfermatige gevolgen die verbonden zijn aan het scenario dat het Hof van oordeel zou zijn dat sprake is van één prestatie die moet worden gerangschikt onder het algemeen tarief.
Belanghebbende heeft op dit verzoek gereageerd en cijfers aangeleverd.
De Inspecteur heeft hierop gereageerd.
Partijen hebben het Hof schriftelijk toestemming verleend zonder nadere zitting uitspraak te doen. Naar aanleiding hiervan heeft het Hof bepaald dat een nader onderzoek ter zitting achterwege blijft en het onderzoek gesloten.
2 Vaststaande feiten
Belanghebbende exploiteert sinds medio 2004 het hospice ‘ [naam hospice] ’. Het betreft een zogeheten bijna-thuis-huis. De statuten van belanghebbende vermelden – voor zover hier van belang – het volgende:
“(…)
Doel
Artikel 2
1. De stichting heeft ten doel:
a. Het instandhouden en onderhouden van een hospice;
b. Het verwerven en behouden van de daarvoor benodigde voorzieningen, waaronder huisvesting;
c. Het verlenen van hulp in een hospicehuis door middel van ondersteuning en palliatieve zorg aan mensen in de laatste fase van hun leven en hun verwanten binnen de regio [regionaam] ;
d. Het verrichten van alle verdere handelingen, die met het vorenstaande in de ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn;
Onder “hospicezorg” wordt in deze statuten verstaan kortdurende opvang buitenhuis met geïntegreerde medische-, verpleegkundige-, verzorgende, psychosociale- en/of pastorale ondersteuning, verleend door professionele hulpverleners en vrijwilligers aan de terminale patiënt en diens naasten in daartoe specifiek ingerichte ruimtes.
2. De stichting tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door
- Het geven van aanvullende zorg en begeleiding aan terminale patiënten;
- Het verkrijgen en instandhouden van voorzieningen voor verzorging en begeleiding van terminale patiënten;
- Het geven en/of doen geven van begeleiding aan verwanten van terminale patiënten;
(…)”
De huisregels van belanghebbende vermelden – voor zover hier van belang – het volgende:
“(…)
Uitgebreid zorgteam
Er is een uitgebreid zorgteam van professionals en vrijwilligers betrokken bij het [naam hospice] .
• De coördinatoren zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, zij houden het intake gesprek met u en/of met uw familie. Zij zijn in diens van [stichting2] , een instelling die zorgvrijwilligers ondersteunt in hun werk in de palliatieve zorg. (…)
• De vrijwilligers zijn aanwezig van 07.00-23.00 om u te helpen, te verzorgen en om even bij u te zitten als u dat wenst. Ze nemen graag de tijd om met u te praten of naar u te luisteren.
• De medische zorg wordt gegeven door verpleegkundigen van de thuiszorgorganisatie [stichting3] (…)
• Komt u uit de gemeente [plaats1] of [plaats2] dan blijft u onder behandeling van uw eigen huisarts. Woont uw huisarts buiten [plaats1] of [plaats2] dan wordt er in overleg een passende huisarts in [plaats1] gezocht.
• Stelt uw prijs op andere professionele hulp zoals fysiotherapie, maaschappelijk werk eof een pastorale hulpverlener, laat u dat dan weten aan een van de coördinatoren.
(…)”
Belanghebbende huurt het pand waarin het hospice is gevestigd. In 2021 is het pand verbouwd, is er een bergruimte aan het pand gebouwd en zijn de kamers opnieuw ingericht.
Belanghebbende stelt tegen vergoeding vier gestoffeerde en gemeubileerde kamers met eigen badkamer en toilet ter beschikking aan terminaal hulpbehoevenden (gasten). Met een gast wordt een verblijfsovereenkomst gesloten. Deze overeenkomst vermeldt – voor zover hier van belang – het volgende:
“(…)
1. Het [naam hospice] stelt met ingang van ………. een gastenkamer met eigen sanitaire ruimte aan u ter beschikking.
2. De hospice draagt er zorg voor dat de gastenkamer en de overige ruimten die voor u beschikbaar zijn, bij uw komst in een goede staat zijn en dat de aanwezige voorzieningen naar behoren functioneren.
3. Bij de opname indicatie wordt er van uitgegaan dat de te verwachte levensverwachting korter dan drie maanden zal zijn. Deze prognose wordt afgegeven door de behandelend arts. (…)
4. De verblijfkosten van € 45,00 worden per dag berekend en in rekening gebracht bij de gast.
5. (…)
6. De hospice verzorgt dagelijks de brood en warme maaltijden voor de gasten. Koffie/thee/melk en frisdrank is er naar behoefte. (…)
7. De hospice zorgt voor linnengoed (…)
8. (…)
9. Zolang u bij ons verblijft gaat u ermee akkoord dat (een gedeelte van) de nodige ondersteunende zorg wordt verricht door de vrijwilligers en door de coördinatoren, die in de hospice werkzaam zijn. De vrijwilligers en de coördinatoren die de zorg aan de gasten verlenen, vallen onder de verantwoording van [stichting2] Zorg met wie zij een overeenkomst hebben ondertekend. De medische zorg wordt verricht door uw eigen huisarts of door [stichting3] . De hospice draagt geen verantwoordelijkheid voor de medische zorg.
(…)”
Belanghebbende heeft zelf geen medewerkers in dienst. De medische en verpleegkundige zorg aan de gasten wordt geleverd door de (eigen) huisartsen van de gasten en door [stichting3] (hierna: [stichting3] ). Belanghebbende heeft met [stichting3] een samenwerkingsovereenkomst gesloten. [stichting3] sluit voor de te leveren verpleegkundige zorg zorgverleningsovereenkomsten met de gasten. ’s Nachts is er altijd een medewerker van [stichting3] in het hospice aanwezig.
Belanghebbende werkt met een vrijwilligerspool. De vrijwilligers verlenen emotionele ondersteuning aan de gasten en hun mantelzorgers en helpen bij lichte dagelijkse verzorging. Voorts verrichten zij verzorgende taken zoals hulp bij het aankleden, bij het eten en drinken, bij het in en uit bed gaan, bij het toiletbezoek en verrichten zij kleine huishoudelijke taken. Verder treden de vrijwilligers op als gastheer/gastvrouw. Zij verlenen geen medische zorg. Die vrijwilligers worden geworven, geschoold, ondersteund en begeleid door [stichting2] (de handelsnaam van [stichting2] ). Belanghebbende heeft een samenwerkingsovereenkomst gesloten met [stichting2] .
[stichting2] heeft twee coördinatoren in dienst die verantwoordelijk zijn voor de inzet en begeleiding van vrijwilligers. Deze coördinatoren hebben de dagelijkse leiding over het hospice.
[stichting2] doet namens belanghebbende de aanvraag voor een instellingssubsidie in het kader van de Regeling palliatieve terminale zorg en geestelijke verzorging thuis bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). [stichting2] ontvangt ook de subsidiegelden, waarvan de salarissen van de coördinatoren worden betaald. Een eventueel overschot wordt aan belanghebbende doorgestort.
Belanghebbende heeft ook een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de [stichting4] van het [hospice1] . Deze stichting werft fondsen ten behoeve van de exploitatie van het hospice.
Tot 1 januari 2021 deed belanghebbende geen aangiften OB. Belanghebbende heeft bij brief van 20 september 2021 de Belastingdienst verzocht om te worden uitgenodigd om aangifte omzetbelasting te doen met ingang van 1 januari 2021.
Belanghebbende is daartoe uitgenodigd en heeft vervolgens aangiften OB gedaan voor de eerste drie kwartalen van 2021 en daarbij verzocht om de volgende teruggaven van OB:
|
Q1-2021 |
Q2-2021 |
Q3-2021 |
Totaal |
|
|
Verschuldigde OB |
€ 591 |
€ 884 |
€ 801 |
€ 2.276 |
|
Voorbelasting |
€ 3.828 |
€ 24.849 |
€ 8.959 |
€ 37.637 |
|
Gevraagde teruggave |
€ 3.237 |
€ 23.965 |
€ 8.158 |
€ 35.360 |
De Inspecteur heeft de teruggaafverzoeken afgewezen en zich op het standpunt gesteld dat de door belanghebbende verrichte prestaties volledig zijn vrijgesteld van de heffing van OB.
Belanghebbende is geregistreerd als Algemeen nut beogende instelling (ANBI).
3 Geschil
In geschil is of belanghebbende recht heeft op aftrek van omzetbelasting en zo ja, tegen welk tarief omzetbelasting moet worden voldaan. Specifiek is in geschil:
- hoeveel prestaties belanghebbende verricht,
- of de diensten van belanghebbende vallen onder de vrijstelling van artikel 11, lid 1, onder b, c of f, van de Wet OB, en
- indien de diensten van belanghebbende niet zijn vrijgesteld, is in geschil of sprake is van verhuur dat valt onder artikel 11, lid 1, onder b, onder 2o, van de Wet OB, de short-stay-uitzondering, waarop het verlaagde tarief van toepassing is.
Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat aan de gast één samengestelde dienst wordt verricht, waarbij de hoofdprestatie is het ter beschikking stellen van de kamer waarbij het verschaffen van zorg en eten/drinken daaraan bijkomend is. Deze verhuur aan de gasten valt onder artikel 11, lid 1, onder b, onder 2o, van de Wet OB (short stay) en is belast tegen het verlaagde tarief op grond van artikel 9, lid 2, sub a jo bijlage I, post b.11 van de Wet OB.
De Inspecteur stelt zich primair op het standpunt dat sprake is van één samengestelde prestatie waarbij de terbeschikkingstelling van de gastenkamer, het verschaffen van eten en drinken en de ontzorging door de vrijwilligers onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Deze prestatie is vrijgesteld op grond van artikel 11, lid 1, sub c of f, van de Wet OB. Subsidiair stelt de Inspecteur dat sprake is van één hoofdprestatie, bestaande uit het ter beschikking stellen van een gastenkamer, waaraan de overige elementen van de prestatie bijkomstig zijn. Daarop is de vrijstelling van artikel 11, lid 1, onder b, van de Wet OB van toepassing. Van short stay is geen sprake, aldus de Inspecteur.
Indien de door het hospice verrichte activiteiten vrijgesteld zijn, is niet in geschil dat terecht geen teruggaaf is verleend.
Indien het hospice tegen het algemeen tarief belaste activiteiten verricht, is niet in geschil dat het Hof voor de periode 1 januari 2021 tot en met 30 september 2021 van de volgende cijfers uit kan gaan:
|
Omzet |
Omzetbelasting |
|
|
Algemeen tarief |
€ 20.606 |
€ 4.327 |
|
Voorbelasting |
€ 37.637 -/- |
|
|
Totaal: |
€ 33. 310 |