Hoge Raad, 27-02-2026, ECLI:NL:HR:2026:299, 23/01734
Hoge Raad, 27-02-2026, ECLI:NL:HR:2026:299, 23/01734
Gegevens
- Instantie
- Hoge Raad
- Datum uitspraak
- 27 februari 2026
- Datum publicatie
- 27 februari 2026
- ECLI
- ECLI:NL:HR:2026:299
- Formele relaties
- In cassatie op : ECLI:NL:GHAMS:2023:721
- Zaaknummer
- 23/01734
Inhoudsindicatie
Douanerechten en omzetbelasting; tariefindeling van een product dat is bestemd om vlooieninfestaties bij honden of katten te bestrijden; insectendodend middel; uitleg ‘geneesmiddel voor therapeutisch of profylactisch gebruik’.
Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
BELASTINGKAMER
Nummer 23/01734
Datum 27 februari 2026
ARREST
in de zaak van
de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
tegen
[X] B.V. (hierna: belanghebbende)
op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 9 maart 2023, nrs. 22/00188 tot en met 22/001901, op het hoger beroep van belanghebbende tegen een uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland (nrs. HAA 19/5323 tot en met HAA 19/5325) betreffende aan belanghebbende uitgereikte uitnodigingen tot betaling van douanerechten.
1 Geding in cassatie
De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P], heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld.Belanghebbende, vertegenwoordigd door J.W.J.M. Huenges Wajer en M.J. van Luijt, heeft een verweerschrift ingediend. Zij heeft ook voorwaardelijk incidenteel beroep in cassatie ingesteld.
Het beroepschrift in cassatie en het geschrift waarbij incidenteel beroep in cassatie is ingesteld, zijn aan dit arrest gehecht en maken daarvan deel uit.
De Staatssecretaris heeft schriftelijk zijn zienswijze over het incidentele beroep naar voren gebracht.
Belanghebbende heeft in het incidentele beroep een conclusie van repliek ingediend.
2 Uitgangspunten in cassatie
Belanghebbende is fabrikant van producten voor diergeneeskunde en de verzorging van dieren, waaronder begrepen farmaceutische producten, sera en vaccins, voedingsmiddelen, apparaten en instrumenten voor de veterinaire praktijk. Zij heeft op 20 november 2017 douaneaangiften gedaan voor het brengen in het vrije verkeer van goederen die zij in die aangiften heeft omschreven als “Bravetco Spot-On Cat voor bestrijding en preventie van vlooieninfestaties”, “Bravetco Spot-On Cat voor bestrijding en preventie van vlooieninfestaties. (gratis levering)-bijpak bij art. 1”, “Bravetco Spot-On Dog voor bestrijding en preventie van vlooieninfestaties”, en “Bravetco Spot-On Dog voor bestrijding en preventie van vlooieninfestaties. (gratis levering)-bijpak bij art. 1”. Volgens de aangiften moeten deze goederen als “geneesmiddelen” worden ingedeeld in postonderverdeling 3004 90 00 van de Gecombineerde Nomenclatuur (tekst 20172; hierna: de GN). Het bij die postonderverdeling behorende tarief van douanerechten bedraagt nul procent.
Het in de handel onder de benaming Bravecto Spot-On Cat en Bravecto Spot-On Dog aangeboden product betreft een vloeistof in een pipet, verpakt in een doosje (hierna ook: het product van belanghebbende). Een doosje bevat één of twee met de vloeistof gevulde pipetten.De vloeistof in het product van belanghebbende is een mengsel van fluranaler, diethyltoluamide (ook wel bekend als DEET), dimethylacetamide, glycofurol en aceton (hierna: de vloeistof). Het wordt verkocht voor het doden van vlooien, teken en (oor)mijt bij katten (Bravecto Spot-On Cat) respectievelijk bij honden (Bravecto Spot-On Dog). De werkzame stof is fluralaner. Elke milliliter van de vloeistof bevat 280 mg fluralaner.
Het product van belanghebbende is bestemd voor de vernietiging van parasieten die leven op of in de huid(oppervlakte) van katten en honden (hierna: ectoparasieten), meer in het bijzonder vlooien (insecten) alsmede teken en mijten (beide acari). De vloeistof heeft zowel insecticide als acaricide werking. Daartoe wordt de vloeistof lokaal op de huid (spot-on) aangebracht. De pipetten worden leeggedrukt op de huid van een kat, achter de schedelbasis, respectievelijk op de huid van een hond, tussen de vacht. De werkzame stof in de vloeistof, fluralaner, wordt door de huid geabsorbeerd en verspreidt zich vervolgens door het dier via de bloedbaan, en heeft aldus systemische werking: parasieten worden gedood, ongeacht waar zij zich op de huid van het dier hebben aangehecht. Wanneer parasieten zich (na aanhechting aan de huid) voeden met het bloed of weefselvocht van het dier, worden zij blootgesteld aan de werkzame stof. Door deze blootstelling wordt het zenuwstelsel van de parasieten verlamd, als gevolg waarvan zij sterven. De werkzame stof wordt langzaam afgebroken door de lever en blijft dientengevolge nog enige weken in het behandelde dier aanwezig, waardoor nieuwe parasieten die zich in die periode aan de huid hechten, ook worden gedood.
Het Europees Geneesmiddelenbureau3 heeft het product van belanghebbende als diergeneesmiddel toegelaten tot de markt van de Europese Unie.
De Inspecteur heeft zich naar aanleiding van een controle op het standpunt gesteld dat het product van belanghebbende als insectendodend middel in de zin van post 3808 van de GN moet worden aangemerkt en heeft het ingedeeld in postonderverdeling 3808 91 90 van de GN met een bijhorend tarief van zes procent aan douanerechten. Op die grond zijn van belanghebbende de méér verschuldigde douanerechten nagevorderd.
De Rechtbank heeft geoordeeld dat de vloeistof geen therapeutische en profylactische eigenschappen heeft waarvan de werking zich op welbepaalde functies van het organisme van de kat of de hond richt en dat de vloeistof evenmin, gelet op de objectieve kenmerken en eigenschappen ervan, naar zijn aard voor medisch gebruik is bestemd. Volgens de Rechtbank kan het product van belanghebbende daarom niet als geneesmiddel worden ingedeeld in post 3004 van de GN. Omdat het product van belanghebbende is gericht op het doden van parasieten, heeft zij het met toepassing van algemene indelingsregel 1 ingedeeld onder post 3808 van de GN.
3 De oordelen van het Hof
Voor het Hof was in geschil of het product van belanghebbende moet worden ingedeeld in postonderverdeling 3004 90 00 van de GN (standpunt belanghebbende) of in postonderverdeling 3808 91 90 van de GN (standpunt Inspecteur).
Onder verwijzing naar de punten 20 en 21 van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 30 april 2014, Nutricia N.V., C-267/13, ECLI:EU:C:2014:277 (hierna: het arrest Nutricia), moet volgens het Hof voor de indeling van producten onder hoofdstuk 30 van de GN worden onderzocht of de desbetreffende producten (1) nauwkeurig omschreven therapeutische (genezende) en profylactische (preventieve) eigenschappen hebben, waarvan de werking zich op welbepaalde functies van het organisme van mens of dier richt, of (2) kunnen worden gebruikt ter voorkoming of behandeling van een ziekte of een aandoening. Indien dit niet het geval is, kan volgens het Hof een product toch onder hoofdstuk 30 van de GN worden ingedeeld (3) indien het wegens de objectieve kenmerken en eigenschappen ervan naar zijn aard voor medisch gebruik is bestemd, aldus het Hof.
Het Hof heeft geoordeeld dat de vloeistof geen genezende of preventieve eigenschappen heeft waarvan de werking zich richt op welbepaalde functies van het organisme van het dier. De werkzame stof fluralaner is uitsluitend gericht op het doden van parasieten op (en in) de huid en niet op welbepaalde functies van het dier, aldus het Hof.
Het Hof heeft vervolgens geoordeeld dat het product van belanghebbende kan worden gebruikt ter voorkoming of behandeling van een ziekte of een aandoening. Het wordt onder meer aangewend voor de behandeling van demodicose (een huidaandoening veroorzaakt door de demodex mijt) en andere aandoeningen veroorzaakt door mijten (zoals schurft), alsmede voor de behandeling van bloedarmoede (anemie) als gevolg van ernstige vlooieninfestaties bij kittens en puppy’s. Door toediening van de vloeistof sterven de mijten respectievelijk de vlooien, waarna de huid respectievelijk de hoeveelheid hemoglobine in het bloed zich kan herstellen. Voor herstel van deze aandoeningen moeten de aanwezige parasieten eerst worden gedood. In deze gevallen maakt het doden van de parasieten deel uit van een behandeling van een aandoening. Doordat de werkzame stof fluralaner nog enige weken in het bloed aanwezig blijft, worden bovendien nieuwe infestaties van parasieten en de ziekten en aandoeningen die daarvan het gevolg zijn, voorkomen, aldus het Hof.
Anders dan de Inspecteur heeft betoogd, volgt naar het oordeel van het Hof uit het arrest van het Hof van Justitie van 10 maart 2021, Samohýl group a.s., C-941/19, ECLI:EU:C:2021:192 (hierna: het arrest Samohýl), niet dat een product in geen geval als geneesmiddel als bedoeld in de GN kan worden aangemerkt indien het desbetreffende product uitsluitend ectoparasieten doodt. Verder heeft het Hof geoordeeld dat het product van belanghebbende weliswaar enkele kenmerken heeft die overeenkomen met het product waarop het arrest Samohýl betrekking heeft, maar dat het product van belanghebbende vanwege de werking via de huid (transdermaal) en aldus systemische werking onvergelijkbaar is met het in het arrest Samohýl betrokken product. Daarom volgt noch uit het arrest Samohýl noch uit de in dat arrest aangehaalde Verordening (EG) 455/20074 dat het product van belanghebbende moet worden ingedeeld onder post 3808 van de GN, aldus het Hof.
Tot slot heeft het Hof geoordeeld dat indien veronderstellenderwijs ervan wordt uitgegaan dat de gevolgen van de aanwezigheid van ectoparasieten op een hond of kat niet als “ziekte of aandoening” moet worden aangemerkt, het product van belanghebbende naar zijn aard voor medisch gebruik is bestemd en daarom toch als geneesmiddel in de zin van post 3004 van de GN moet worden aangemerkt. De vloeistof wordt volgens het Hof weliswaar lokaal op de huid (spot-on) aangebracht maar de werkzame stof (fluralaner) wordt door de huid opgenomen, waarna het zich door het dier verspreidt via de bloedbaan, zodat het systemische werking heeft. Een systemische wijze van parasietenbestrijding en preventie van parasieteninfestaties is, naar belanghebbende ter zitting onweersproken heeft verklaard, zowel binnen de Europese Unie als daarbuiten, uitsluitend toegestaan door tussenkomst van een dierenarts, omdat aan het gebruik daarvan grotere risico’s voor het dier verbonden zijn. Het is om die reden dat voor het op de markt brengen van haar product in de Europese Unie aan het Europees Geneesmiddelenbureau om een toelating als diergeneesmiddel moest worden verzocht. Omdat haar product systemische werking heeft en daarom alleen onder medisch toezicht van een dierenarts aan honden en katten mag worden toegediend, is het product naar het oordeel van het Hof naar zijn aard voor medisch gebruik bestemd.
Het Hof heeft geconcludeerd dat het product moet worden ingedeeld onder post 3004 van de GN en dat daarom de uitnodigingen tot betaling moeten worden vernietigd.