Parket bij de Hoge Raad, 20-02-2026, ECLI:NL:PHR:2026:188, 25/02747

Belanghebbende, geboren in 1944, heeft de Nederlandse nationaliteit en woont sinds december 1997 met zijn echtgenote in Duitsland, in een eigen woning.

Belanghebbende genoot in de jaren 2017, 2018 en 2019 een AOW-uitkering en een [...] -pensioen. Op de AOW-uitkering werd over 2017 en 2018 geen loonheffing ingehouden, op de AOW-uitkering over 2019 en het [...] -pensioen over 2017, 2018 en 2019 wel.¹ Tegenover die uitkering en dat pensioen stonden in die jaren het negatieve inkomen uit eigen woning en specifieke zorgkosten van het echtpaar, die zij in hun aangiften voor die jaren aan belanghebbende hebben toegedeeld. De omvang van deze positieve en negatieve inkomensbestanddelen is weergegeven in onderstaande tabel:

Belanghebbende heeft voor de jaren 2017, 2018 en 2019 aangifte gedaan voor de inkomstenbelasting (IB). In die aangiften heeft hij zijn AOW-uitkering en zijn [...] -pensioen gerekend tot zijn in Nederland belastbare inkomen uit werk en woning (Box 1). Hij heeft in de aangiften het negatieve inkomen uit eigen woning en de specifieke zorgkosten als aftrekposten in aanmerking genomen. Tevens heeft hij vermeld dat hij en zijn echtgenote kwalificerende buitenlandse belastingplichtigen zijn en voldoen aan de voorwaarden voor uitbetaling van heffingskortingen.

Aan belanghebbende zijn negatieve voorlopige aanslagen opgelegd (voorlopige teruggaven verleend) van € 1.450 (over 2017), € 1.330 (over 2018) en € 3.108 (over 2019).

Voor de jaren 2017, 2018 en 2019 heeft belanghebbende van de Duitse fiscus nihilaanslagen in de Einkommenssteuer (inkomstenbelasting) ontvangen.

De Nederlandse primitieve aanslagen IB voor de jaren 2017, 2018 en 2019 zijn aan belanghebbende opgelegd op 10 september 2019 (2017), 15 juli 2021 (2018) en 24 december 2021 (2019). Deze aanslagen zijn geautomatiseerd vastgesteld conform de door belanghebbende ingediende aangiften. Na verrekening van voorheffingen en voorlopige teruggaven resteerde volgens deze aanslagen voor elk jaar een te betalen bedrag van nihil.

In een brief van 20 januari 2022 heeft de Inspecteur aan belanghebbende geschreven dat hij over de jaren 2017, 2018 en 2019 navorderingsaanslagen zal opleggen. Als reden daarvoor heeft hij opgegeven dat belanghebbende niet als kwalificerende buitenlandse belastingplichtige moet worden aangemerkt. Op grond daarvan heeft belanghebbende volgens de Inspecteur geen recht op de heffingskortingen en de aftrek van het negatieve inkomen uit eigen woning en de specifieke zorgkosten.

Na tevergeefs bezwaar te hebben gemaakt tegen de hiervoor genoemde navorderingsaanslagen, heeft belanghebbende beroep ingesteld bij de Rechtbank. De Rechtbank heeft dit beroep ongegrond verklaard.

Bij de Rechtbank was in de eerste plaats in geschil of is voldaan aan het op grond van art. 16(1) AWR geldende nieuw feitvereiste. Daarnaast was in geschil of belanghebbende recht heeft op persoonlijke tegemoetkomingen (aftrekposten) op grond van het nationale recht dan wel het Unierecht.

Met betrekking tot het nieuw feitvereiste oordeelde de Rechtbank dat de in de aangiften vermelde gegevens niet meebrengen dat de Inspecteur gehouden was een onderzoek in te stellen. De constatering naar aanleiding van de aangifte IB 2020 dat het [...] -pensioen publiekrechtelijk was opgebouwd en de AOW-uitkering daardoor ter heffing aan Duitsland is toegewezen vormt volgens de Rechtbank een nieuw feit dat navordering rechtvaardigt.

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld. Bij het Hof was in geschil (I) of voldaan is aan het nieuw feitvereiste, (II) of belanghebbende een kwalificerende buitenlandse belastingplichtige is en (III) of de navorderingsaanslagen tot de juiste bedragen zijn opgelegd.

Het Hof heeft geoordeeld dat niet is voldaan aan het nieuw feitvereiste en dat er ook niet is nagevorderd ter zake van een redelijkerwijs kenbare fout (art. 16(2)(c) AWR). Daardoor kwam het Hof niet toe aan de behandeling van de overige geschilpunten.

Het Hof heeft bij zijn toetsing aan het nieuw feitvereiste vooropgesteld dat een inspecteur in beginsel mag uitgaan van de juistheid van de aangifte en niet is gehouden tot het instellen van een nader onderzoek. Wel is een inspecteur volgens het Hof verplicht de aangifte te vergelijken met de in het dossier aanwezige gegevens, zoals de aangiften van de voorafgaande jaren⁴.

Het Hof heeft vervolgens vastgesteld dat de Inspecteur uit de aanslag voor het jaar 2015 had kunnen afleiden dat het [...] -pensioen in Nederland belast was en dat het dus een publiekrechtelijk pensioen betrof. Daarnaast was de Inspecteur in het bezit van een hoorverslag uit 2002, waaruit volgens het Hof volgt dat belanghebbende bij Defensie had gewerkt en dat hij dus – in ieder geval gedeeltelijk – een publiekrechtelijk opgebouwd pensioen genoot. Daarom beschikte de Inspecteur naar het oordeel van het Hof niet over een nieuw feit.

Voorts heeft het Hof verworpen de stelling van de Inspecteur dat te weinig belasting was geheven ten gevolge van een kenbare fout in de zin van art. 16(2)(c) AWR. De (primitieve) aanslag was namelijk naar het oordeel van het Hof te laag als gevolg van een verwijtbaar onjuist inzicht van de Inspecteur in de feiten. De Inspecteur heeft namelijk aangenomen dat de pensioenuitkering van het [pensioenfonds] privaatrechtelijk was opgebouwd, terwijl uit de aanslag voor 2015 en het hoorverslag uit 2002 volgt dat belanghebbende een publiekrechtelijk opgebouwd pensioenrecht genoot, aldus het Hof.

Op deze gronden heeft het Hof het hoger beroep gegrond verklaard en de navorderingsaanslagen vernietigd.