Rechtbank Den Haag, 27-06-2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:19085, NL24.25744

3.1.

Uit rechtspraak van de Afdeling volgt dat van tegemoetkomen in de zin van artikel 8:75a van de Awb sprake is indien het bestuursorgaan een binnen de grenzen van het geding in het bestreden besluit ingenomen standpunt heeft herzien en het door de indiener van het beroepschrift gewenste besluit alsnog heeft genomen, op gronden die een erkenning van de onrechtmatigheid van het oorspronkelijke besluit impliceren.⁶

5.1.

De Afdeling is van oordeel dat de kennisgeving een niet appellabele beslissing is in de zin van artikel 6:3 van de Awb. Hoewel de minister met de kennisgeving beoogt rechtsgevolgen te sorteren die losstaan van de beoordeling van de asielaanvraag, wordt de vreemdeling er niet rechtstreeks in zijn belangen door getroffen. De Afdeling licht dat hieronder toe.

5.2.

De minister beoordeelt op grond van artikel 31, tweede en derde lid, van de Vw 2000⁷ in samenwerking met de vreemdeling de relevante elementen van de aanvraag, waaronder de identiteit van de vreemdeling. Op grond van artikel 31, vierde lid, aanhef en onder c, van de Vw 2000 houdt de minister daarbij rekening met de leeftijd van een vreemdeling. De beoordeling van dit relevante element wordt opgenomen in het besluit op de asielaanvraag op grond van artikel 42 van de Vw 2000. De Afdeling is daarom van oordeel dat de kennisgeving is aan te merken als een beslissing inzake de procedure ter voorbereiding van een besluit, namelijk het besluit op de asielaanvraag. Tegen dit besluit kan een vreemdeling in beroep en hoger beroep opkomen, ook in het geval dat de asielaanvraag is ingewilligd en de vreemdeling alleen wenst op te komen tegen de vastgestelde leeftijd. (...). In zoverre geldt de kennisgeving als voorbereidingsbeslissing waartegen geen afzonderlijk bezwaar of beroep openstaat. Een andersluidende conclusie zou bovendien, zoals de minister terecht betoogt, het door de wetgever voorziene bijzondere stelsel van rechtsbescherming in de asielprocedure onnodig doorkruisen.

5.3.

Voor zover met de kennisgeving rechtsgevolgen worden beoogd die intreden voorafgaand aan het moment van het besluit op de asielaanvraag en dus hiervan losstaan, wordt de vreemdeling door de kennisgeving in beginsel niet rechtstreeks in zijn belang getroffen. Anders dan de vreemdeling betoogt, treden er namelijk geen directe feitelijke gevolgen op, omdat daarvoor besluiten of handelingen van de minister of andere instanties nodig zijn. De minister betoogt daarom terecht dat de kennisgeving niet rechtstreeks zorgt voor een verandering van de juridische of feitelijke situatie van een vreemdeling. Als een derde instantie feitelijk handelt of een besluit neemt naar aanleiding van de kennisgeving, kan een vreemdeling daartegen opkomen. Hierna bespreekt de Afdeling de in deze procedure aan de orde gestelde gevolgen en legt zij uit waarom deze de vreemdeling niet rechtstreeks in zijn belang treffen in de zin van artikel 6:3 van de Awb, zodat tegen de kennisgeving geen bezwaar of beroep openstaat.

5.4.

Zoals de minister terecht betoogt, beslist het COa⁸ om een vreemdeling van een minderjarigen- naar een meerderjarigenopvang te verplaatsen. De minister heeft onder verwijzing naar de uitspraak van 15 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2011, onder 5.2, er terecht op gewezen dat de overplaatsing vatbaar is voor bezwaar en beroep. In die procedure kan aan de orde worden gesteld of het COa uit mocht gaan van de door de minister vastgestelde leeftijd. Op verzoek van het COa geeft de minister nadere toelichting over de wijziging van de leeftijdsregistratie. In tegenstelling tot wat de vreemdeling betoogt, is de overplaatsing dus geen rechtstreeks gevolg van de kennisgeving.

5.5.

Anders dan de rechtbank heeft overwogen, verliest de vreemdeling door de kennisgeving ook niet meteen zijn voogd van stichting [naam stichting] . Een voogd wordt door de civiele rechter bij beschikking aangewezen op grond van artikel 1:295 van het Burgerlijk Wetboek. Zoals de minister onbestreden heeft toegelicht, vervalt de voogdijmaatregel niet van rechtswege door de kennisgeving van de wijziging van de leeftijdsregistratie, maar pas wanneer de vreemdeling volgens de beschikking van de civiele rechter de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt. Stichting [naam stichting] kan de voogdij pas beëindigen als een besluit op een asielaanvraag, waarin ervan wordt uitgegaan dat de vreemdeling meerderjarig is, in rechte vaststaat. (...).

5.6.

Andere belangen die de vreemdeling heeft aangevoerd, waaronder dat hij als meerderjarige een zorgverzekering moet afsluiten of dat hij geen onderwijs zou kunnen volgen, heeft hij, ook desgevraagd op de zitting, niet concreet gemaakt en niet op zijn persoonlijke situatie betrokken. Daarom gaat de Afdeling hier niet inhoudelijk op in. (...).”

5. De minister stelt zich op het standpunt dat hij weliswaar (voorlopig) tegemoet is gekomen aan eiser door de door hem opgegeven geboortedatum aan te houden, maar dat uit de Afdelingsuitspraak van 18 december 2024 volgt dat de kennisgeving tot leeftijdswijziging geen appellabel besluit is. Nu de kennisgeving tot leeftijdswijziging geen appellabel besluit is, bestaat er geen recht op een proceskostenveroordeling. De minister wijst in dit kader op de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Utrecht, van 31 januari 2025⁹.

6. Eiser voert aan dat de minister de inhoud van de Afdelingsuitspraak van 18 december 2024 en daarmee ook de inhoud van artikel 6:3 van de Awb miskent. Uit artikel 6:3 van de Awb volgt dat een beslissing inzake de procedure ter voorbereiding van een besluit niet vatbaar is voor bezwaar of beroep, tenzij deze beslissing de belanghebbende los van het voor te bereiden besluit rechtstreeks in zijn belang treft. Volgens eiser is de tenzij-clausule op hem van toepassing. Hij dreigde namelijk door de kennisgeving geen gebruik te kunnen maken van de procedurele waarborgen voor onbegeleide minderjarige asielzoekers tijdens zijn asielprocedure. Op het moment van de kennisgeving had eiser namelijk zijn nader gehoor nog niet gehad, terwijl hij juist tijdens dit nader gehoor op grond van artikel 25 van de Procedurerichtlijn¹⁰ als minderjarige het recht heeft om gehoord te worden door een persoon die de nodige kennis heeft van de bijzondere behoeften van minderjarigen en bijwoning van dat gehoor door een voogd. Eiser legt in dit kader een uitspraak over van deze rechtbank, zittingsplaats Haarlem, van 13 maart 2025¹¹.

7. De rechtbank is van oordeel dat in het geval van eiser de kennisgeving tot leeftijdswijziging hem rechtstreeks in zijn belang dreigde te treffen, los van het voor te bereiden besluit op zijn asielaanvraag. Ten tijde van de kennisgeving tot leeftijdswijziging op 1 februari 2024 had eiser zijn nader gehoor nog niet gehad. Dit volgt uit de brief van

26 februari 2025 van de minister, waarin de minister bevestigt dat eiser nog in de asielprocedure zit en nog een nader gehoor zal krijgen. Door het aanmerken als meerderjarige kon hij geen gebruik kan maken van de procedurele waarborgen voor onbegeleide minderjarige asielzoekers tijdens de asielprocedure. De rechtbank overweegt daarnaast dat eiser, anders dan in de zaak die heeft geleid tot de Afdelingsuitspraak van 18 december 2024, heeft aangevoerd dat hij door de (kennisgeving tot) leeftijdswijziging geen onderwijs meer zou kunnen genieten.

8. De kennisgeving tot leeftijdswijziging is in het geval van eiser dus een appellabel besluit. Daarnaast heeft de minister het door haar ingenomen standpunt dat moet worden uitgegaan van de geboortedatum die in Griekenland geregistreerd staat op 26 februari 2025 herzien en alsnog besloten (voorlopig) vast te houden aan de door eiser opgegeven geboortedatum. Naar het oordeel van de rechtbank is de minister daarmee tegemoetgekomen aan eiser in de zin van artikel 8:75a van de Awb. Het verzoek om een proceskostenvergoeding is daarom terecht ingediend.

9. Los hiervan merkt de rechtbank nog het volgende op. Het feit dat een asielzoeker als meerderjarig wordt aangemerkt, heeft de nodige gevolgen. De minister beschikt bij uitstek over de middelen om de leeftijd van een asielzoeker zo goed mogelijk vast te stellen. Via instanties als de IND¹², DT&V¹³, AVIM¹⁴ en Bureau Documenten kunnen immers systemen worden geraadpleegd zoals Eurodac, kan de asielzoeker worden gehoord en geschouwd en kunnen eventuele documenten worden onderzocht. Instanties zoals het COa en bijvoorbeeld ook de gemeente in verband met inschrijving in het Brp¹⁵ hebben die mogelijkheden en ook de expertise niet tot hun beschikking. Zij gaan in de praktijk dan ook uit van de leeftijdsvaststelling door de minister. De rechtbank vraagt zich daarom af of een kennisgeving tot leeftijdswijziging niet per definitie aangemerkt zou moeten worden als een appellabel besluit, met het oog op rechtsbescherming van de vreemdeling en het voorkomen van onnodige extra procedures.