Aflevering 11-12

Op 5 oktober 2004 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de invoering van de Wet financiële dienstverlening (Wfd). Deze wet zal waarschijnlijk in het tweede kwartaal van 2005 in werking treden. Doel van de wet is het beschermen van de consument van financiële producten (met name verzekeringen, hypothecair krediet en consumentenkrediet).

De ingewikkelde federale staat België kent drie gewesten, namelijk Brussel, Vlaanderen en Wallonië. Er bestaat geen hiërarchische volgorde tussen de federale staat België en de gewesten, zodat de federale staat de gewesten geen verplichtingen kan opleggen of gewestelijke besluiten kan vernietigen. Wel bestaat het duidelijke streven bevoegdheden van de federale staat over te hevelen naar de gewesten, waarvan het tempo volgens sommige Vlamingen te laag ligt. Ook op het gebied van de belastingheffing is daarmee een begin gemaakt door de heffing van de successie- en registratierechten toe te wijzen aan de gewesten, die de opbrengst ervan in hun begroting opnemen.

Op 25 november 2004 heeft de Tweede Kamer zijn zegen gegeven aan het voorstel Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/prepensioen en introductie levensloopregeling. Hoewel bij het afronden van deze bijdrage de behandeling in de Eerste Kamer nog moet beginnen, is vrijwel zeker dat de levensloopregeling er gaat komen. Daarmee zal Nederland met ingang van 2006 over een nieuwe, fiscaal gestimuleerde vorm van gebonden vermogen beschikken.

Participatie in onroerend goed via personenvennootschappen is een constructie waarvoor steeds vaker gekozen lijkt te worden. Een van de redenen voor deze keus valt toe te schrijven aan de veronderstelling dat via deze wijze van participatie heffing van overdrachtsbelasting gemakkelijk ontgaan zou kunnen worden. Door een aantal hofbeslissingen bestond gedurende de afgelopen jaren twijfel over het antwoord op de vraag of, uit oogpunt van vermijding van heffing van overdrachtsbelasting, de personenvennootschap wel een geschikt instrument zou blijken te zijn. Een tweetal recente arresten (HR 15 oktober 2004, nr. 38.879, V-N 2004/55.28 en HR 15 oktober 2004, nr. 38.059, V-N 2004/55.29) heeft hier de nodige duidelijkheid gebracht.

Rondom de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 is in fiscaal Nederland veel te doen geweest over de wijze waarop directeur-grootaandeelhouder (dga’s) de in hun vennootschap verdiende gelden het meest aantrekkelijk konden beleggen. In eerste instantie werd daarbij het beleggen in box 3 veelal als het meest aantrekkelijk beschouwd. Voorafgaand aan het beleggen in box 3 dient in dat geval 25% van de opgebouwde reserves aan de Belastingdienst te worden afgedragen, onder de aanmerkelijkbelangregeling van box 2.Als hoofdregel geldt dat sprake is van een aanmerkelijk belang indien een natuurlijk persoon, al dan niet samen met zijn of haar echtgenote, direct of indirect, 5% van de aandelen van een vennootschap houdt. Bij andere situaties waarin een aanmerkelijk belang aanwezig is, wordt hier niet verder stilgestaan. Met name het psychologische effect van deze afrekening is door velen onderschat, aangezien de 25%-heffing voor vele dga’s dé reden was om hun beleggingsvennootschappen niet te liquideren of forse dividenden naar privé uit te keren. Daarnaast komt regelmatig de gedachte op om uiteindelijk door middel van emigratie de Nederlandse aanmerkelijkbelangheffing helemaal te vermijden.De mogelijkheden om dit te bewerkstelligen alsmede de mogelijke gevolgen in Nederland van het belangrijke arrest van het Europese Hof van Justitie inzake de Franse emigratieheffing (Hughes de Lasteyrie du Saillant, HvJ EG, 11 maart 2004,) komen in dit artikel verder niet aan de orde.