Aflevering 3

In geval van faillissement kan de hypotheekhouder tot executie overgaan zonder enige bemoeienis te hebben met dat faillissement (artikel 57 Fw). Dit strekt zich uit tot de gehele afwikkeling van de executoriale verkoop. De koper betaalt aan de notaris (artikel 3:270 BW) en niet aan de curator. De notaris maakt zo mogelijk zijn eigen 'uitdelingslijst' en betaalt dienovereenkomstig uit als alle rechthebbenden daarmee instemmen (lid 5). Bij onenigheid over de verdeling ontvangen de gerechtigden hun geld na het van kracht worden van de staat van verdeling ingevolge de rangregelingsprocedure (artikel 552 lid 4 juncto 482 en volgende Rv), behoudens eerdere bij authentieke akte geconstateerde overeenstemming (artikel 3:271 lid 2 BW). Zij worden dan uitbetaald uit de door de notaris bij de 'bewaarder' gestorte netto-verkoopopbrengst, welke nog steeds afgescheiden is van de faillissementsboedel.

De laatste tijd werd mij meerdere malen mijn mening gevraagd inzake de verhouding tussen zogenaamde oudere en jongere gemeenschappen met betrekking tot de medewerking van alle deelgenoten aan de verdeling(en) daarvan. Deze situatie doet zich onder meer voor als in een door overlijden ontstane onverdeeldheid een der deelgenoten overlijdt en andere erfgenamen nalaat dan zijn mededeelgenoten, c.q. indien de algehele gemeenschap van goederen, waarin een deelgenoot is gehuwd, wordt ontbonden door scheiding van tafel en bed, echtscheiding of opheffing der gemeenschap bij vonnis.

In onderhavige zaak ging het om de vraag of een deelgenoot in een onverdeelde door de dood van zijn echtgenote ontbonden huwelijksgemeenschap een rechtsgeldig legaat kon maken betreffende een tot die gemeenschap behorend goed. De feiten waren als volgt.

1. Algemeen

Het ministerie van Justitie weigert herhaaldelijk de verklaring van geen bezwaar af te geven voor statutenwijziging van praktijkvennootschappen, waarvan de aandelen in handen zijn van een derde, welke niet voldoet aan de kwaliteitseisen voor aandeelhouders van de vennootschap.

In onderstaande bijdrage geef ik een aantal zaken weer die mij in de praktijk van hypotheekbewaarder zijn opgevallen.

In JBN 1991 onder nummer 55 kwam de zaak aan de orde van een notaris die driemaal achtereen krediethypotheken passeerde ten behoeve van de Amrobank. Bij elk van deze opdrachten had de bank schriftelijk aan de notaris opgegeven welke rang de te vestigen hypotheek moest hebben, hetgeen de notaris in zijn notarisverklaringen bevestigde. Achteraf bleek dat twee eerdere ten behoeve van de Rabobank verleende hypotheken nog niet waren geroyeerd. De Amro-hypotheken hebben daardoor niet de gevraagde rang. De hypotheekgevers failleren en de Amrobank spreekt voor zijn schade - executieopbrengst minus aflossing Rabobank - de notaris aan. De vorderingen werden in twee instanties toegewezen.

Recentelijk is ingevoerd de Wet van 8 november 1993 tot wijziging en aanvulling van de regeling van het recht van enquête (JBN 1992, nr 46; 1993, nr 120). Deze wetswijziging is reeds eerder op andere plaatsen uitgebreid besproken, zodat daarop niet wordt ingegaan. Een wellicht onverwacht gevolg van voorbedoelde wetswijziging is de invloed op de mogelijkheid van benoeming van personen tot bestuurder van een stichting. Vóór de wetswijziging bepaalde artikel 2:298 lid 3 BW 'Een door de Rechtbank ontslagen bestuurder kan gedurende vijf jaren na het ontslag geen bestuurder van de stichting worden', een bepaling die veelal werd overgenomen in de statuten van een stichting. Als gevolg van de wetswijziging luidt artikel 2:298 lid 3 BW thans: 'Een door de Rechtbank ontslagen bestuurder kan gedurende vijf jaar na het ontslag geen bestuurder van een stichting worden'. Waar de vroegere wettekst zag op een ontslag binnen de desbetreffende stichting zelve, heeft de bepaling thans algemene strekking. Modellen voor statuten van een stichting zullen aan deze wetswijziging moeten worden aangepast.

Een notaris vraagt of de levering van aandelen op naam aan een BV i.o. en de bekrachtiging daarvan kan plaatsvinden in onderhandse vorm of dat deze is onderworpen aan dezelfde vormvoorschriften als de levering. Ik meen dat de bekrachtiging in onderhandse vorm mogelijk is, mits de 'oorspronkelijke' levering voldoet aan de vormvoorschriften. In verband met de rechtszekerheid bepleit ik om de bekrachtiging in een notariële akte vast te leggen. Alsdan bestaat (meer) zekerheid over de datum van verkrijging. Bovendien kan in een dergelijke akte ook andere relevante informatie worden vastgelegd; bijvoorbeeld de oprichting onder een andere naam dan waaronder in de oprichtingsfase is gehandeld.

In het echtscheidingsvonnis tussen partijen is aan de vrouw de bevoegdheid gegeven om nog zes maanden de voormalige echtelijke woning, behorende tot de ontbonden huwelijksgemeenschap, te gebruiken tegen een redelijke vergoeding aan de man. Partijen kunnen het over de hoogte van deze vergoeding niet eens worden. De Hoge Raad bepaalt voor partijen dat zolang de woning nog niet tussen partijen is verdeeld beide partijen voor gelijke delen tot het gebruik gerechtigd zijn. Aan de ex-echtgenoot die niet meer in de woning woont, komt mitsdien toe de helft van de te berekenen vergoeding (huurwaarde van de woning) voor de gehele woning, wegens niet genoten gebruik. Tevens wordt nog bepaald dat de bedragen die de man heeft voldaan, in de periode vanaf het feitelijk uiteengaan van partijen tot de verdeling van de huwelijksgemeenschap, ter zake van de ter financiering van de woning aangegane lening tussen partijen zullen worden verrekend bij de verdeling van de gemeenschap en dus geen onderdeel vormen van de tussen partijen te betalen vergoeding voor het gebruik van de woning.

De in gemeenschap van goederen gehuwde man heeft tijdens zijn huwelijk samen met zijn vader een naamloze vennootschap opgericht. Bij de oprichting van de vennootschap had de man zijn aandelen nog niet volgestort. Negen dagen na de oprichting schenkt zijn vader hem een bedrag in contanten, waarmee de man zijn aandelen volstort. In de schenkingsakte was de clausule opgenomen dat de schenking noch de revenuen daarvan in gemeenschap van goederen zouden vallen. Bij de verdeling van de inmiddels door echtscheiding ontbonden huwelijksgemeenschap verschillen partijen van mening of de aandelen al dan niet in de gemeenschap vallen.

Toen de notaris van de kantonrechter vernam dat één van de klagers zich alsnog verzette tegen de aanstelling van de notaris als bewindvoerder van de moeder van de klager, heeft hij deze 's avonds opgebeld om te vragen waarom hij zich eerst akkoord had verklaard en zich toen weer had bedacht. Er schijnt toen flink te zijn gediscussieerd.

Toen de koopster van een lidmaatschapsrecht, in casu de klaagster, ten kantore van de notaris verscheen voor het passeren van de akte, was de gemachtigde van de verkoopster, de notaris-klerk, door een telefoongesprek elders in het kantoor verhinderd om eveneens bij het passeren van de akte aanwezig te zijn. De notaris (een kandidaat-notaris die op dat moment het kantoor waarnam) heeft toen de inhoud van de akte aan klaagster uitgelegd en haar gevraagd vast te tekenen. Kort daarop, toen de klaagster al vertrokken was, hebben de notaris-klerk en vervolgens de notaris de akte getekend.