Aflevering 5

Met ingang van 1 juni 1994 geldt de Wet op de identificatie-plicht. Op grond van deze wet is iedereen in Nederland vanaf de leeftijd van 12 jaar verplicht in bepaalde gevallen middels een identiteitsbewijs (ID-bewijs) zijn of haar identiteit te bewijzen.

De verdeling bij convenant

In de vorige aflevering van JBN kwam onder nummer 49 ter sprake de causale betekenis van een bij voorraad uitvoerbaar bevel van de rechter tot het verrichten van een rechtshandeling. Met name ging het daar om de gevolgen van een bevel gegeven door een rechter in kort geding met de bevoegdheid tot uitvoering bij voorraad en om de vraag wat het effect op de uitgevoerde rechtshandeling zou zijn als in hoger beroep en/of in de bodemprocedure de eerdere uitspraak zou worden vernietigd of opzijgezet.

In zijn onlangs als deel LXV van de serie Ars Notariatus verschenen inaugurele rede gaat Gerver in op de werking van de beginselen van de redelijkheid en billijkheid op het hypotheekrecht. Bij de invoering van het Nieuw BW heeft de wetgever, redenerend vanuit het algemeen belang dat wordt gediend door de bereidheid tot financiering, de hypotheekhouder in zijn sterke positie bevestigd. Niettemin zal ook de hypotheekhouder soms door redelijkheid en billijkheid in de uitoefening van zijn bevoegdheden worden beperkt. In gemeld boekwerkje, dat in een uurtje te lezen is, geeft Gerver een aantal voorbeelden.

Jan en Marie zijn met elkaar gehuwd in gemeenschap van goederen. Zij hebben een fraai huis te Wassenaar, dat destijds door Jan is verkregen. Zij besluiten het huis economisch over te dragen aan een Duits echtpaar dat enkele jaren voor een bedrijf in Nederland werkt. Jan draagt daarop bij notariële akte de economische eigendom over en verleent een onherroepelijke volmacht tot levering van de juridische eigendom aan de economisch eigenaar op een door die economische eigenaar of zijn rechtsopvolger te bepalen tijdstip, doch uiterlijk op 1 januari 2005. Na drie jaren draagt het Duitse echtpaar de economische eigendom over aan een Nederlands echtpaar. Vijf jaar daarna begeeft dit Nederlandse echtpaar zich naar een notaris om de juridische eigendom van het pand te verwerven.

In geval van een in Nederland uitgesproken faillissement is de gefailleerde verplicht er aan mee te werken dat buitenlandse vermogensbestanddelen worden uitgeleverd aan de boedel. In die zin is reeds beslist door de Hoge Raad op 8 juni 1971, NJ 1971, 414. Deze regel is toegepast in een arrest van het Gerechtshof 's-Hertogenbosch van 6 juli 1993. De zaak had betrekking op het faillissement, uitgesproken door de Haagse Rechtbank, van een Nederlandse gehuwde man. Hij had geen huwelijkse voorwaarden gemaakt. Naar Nederlands ipr was hij gehuwd in algehele gemeenschap van goederen naar Nederlands recht. Tot de gemeenschap behoorde een onroerende zaak in Spanje. Kennelijk was deze gesteld op naam van de vrouw. De vorderingen hadden althans de strekking dat de echtgenote zou worden verplicht tot uitlevering van de onroerende zaak aan de curator, onder meer door mee te werken aan het opmaken van een notariële volmacht daartoe. In beide instanties is de vordering toegewezen, met de overweging, kort gezegd, dat de echtgenote van de in algehele gemeenschap van goederen gehuwde failliet verplicht is er aan mee te werken dat de curator de buitenlandse goederen bij de boedel kan betrekken.

Naar aanleiding van mijn bijdrage in JBN 1994, nr 20 over de berusting door een bewindvoerster in de onterving van een onder bewindgestelde, ontving ik van notaris Bulthuis een reactie - waarvoor mijn dank - waarin hij meedeelt dat in de Ring Almelo bij grotere vermogens gebruik gemaakt wordt van een speciaal 'testament geestelijk gehandicapten’. Redenen voor het ontwerpen van een dergelijk testament waren het voorkomen van draagkracht van het kind en het besparen van successierechten voor de broers en zusters.

In het testament van Q stond onder meer:

Maal is eigenaar van het gebied 'Oostpunt’ op Curaçao. Hij verkoopt in 1988 dat gebied aan Castle onder de voorwaarde dat het gebied beschikbaar blijft voor het door Castle voorgenomen Coral Carib-project. Dit project voorziet in de aanleg van tal van toeristische voorzieningen, zoals 2500 wooneenheden, golfterreinen, tennisbanen, restaurants, et cetera. In juli 1992 neemt het bestuur van het Eilandgebied Curaçao een voorbereidingsbesluit inhoudende onder meer dat het gebied ‘Oostpunt’ bestemd wordt voor conserveringsgebied en open land. Die bestemming sluit de realisering van het Coral Carib-project uit.

Dat de bewoordingen uit een schijnbaar duidelijk testament tot problemen tussen de erfgenamen kunnen leiden, blijkt uit het volgende.

Tekst & Commentaar Nieuw Burgerlijk Wetboek

Een projectontwikkelaar (de klager) voerde onderhandelingen met een woningbouwstichting over verkoop van grond en bouw van appartementen. Parkeergelegenheid was voorzien op een strook grond die de klager voor zichzelf wilde houden in verband met toekomstige ontwikkeling van een hoekpand. In de concept-akte was zulks enigszins onduidelijk verwoord.