Aflevering 12

Bespreking van een vonnis inzake het verzoek van de ex-vrouw van een notaris tot vernietiging van de invoering staande huwelijk van huwelijksvoorwaarden (koude uitsluiting) vanwege de benoeming van de man tot notaris en het daaraan verbonden ondernemersrisico. Bij ontbinding van het huwelijk hebben de gevreesde ondernemersrisico’s zich niet voorgedaan en heeft de vrouw, die zich hoofdzakelijk bezig had gehouden met de verzorging van de kinderen, niet meegeprofiteerd van de vermogensaanwas. De Rechtbank vernietigt de huwelijksvoorwaarden op grond van dwaling. De auteur gaat bovendien nog in op de verantwoordelijkheid van de passerende notaris en het totaal ontbreken van enig effect van de rechterlijke toetsing ex artikel 1:119 lid 1 BW. Tot slot bespreekt de auteur het feit dat uitsluitingsclausules bij gebreke van een adequate publicatiemogelijkheid een verborgen bestaan leiden en dientengevolge bij verdelingen na echtscheiding en overlijden regelmatig over het hoofd worden gezien. Hij doet een voorstel om dit te voorkomen.

Nagegaan wordt hoe het notariaat gewaarschuwd kan worden bij recherche van een registergoed dat het betrokken is in een executoriale veilingprocedure. Allereerst worden de inschrijfbare feiten opgesomd. De in artikel 3:17 lid 1 onder a BW bedoelde rechtshandelingen dienen de goederenrechtelijke rechtstoestand te betreffen. Het aanzeggen van de executieveiling door de hypotheekhouder aan de betrokken rechthebbenden van het te veilen registergoed valt hier niet onder. Op grond van artikel 3:17f BW zijn inschrijfbaar de instelling van een rechtsvordering en de indiening van een verzoekschrift ter verkrijging van een rechterlijke uitspraak die de rechtstoestand van een registergoed betreft. Het feit dat het verzoek tot onderhandse executoriale verkoop volgens artikel 3:268 lid 2 BW bij de Rechtbank wordt gedaan, maakt het niet tot een inschrijfbaar feit ex artikel 3:17f BW omdat het hier gaat om een persoonlijke verplichting tot levering te doen ontstaan. De auteur zet uiteen hoe via verandering van woonplaats (een inschrijfbaar feit) van de aanvang van een executie kan worden kennis genomen.

Commentaar op het arrest van de Hoge Raad inzake de erfpachtverlenging in Den Haag. Ingegaan wordt op de rechtsbeginselen die de rechtsverhouding tussen erfverpachter en erfpachter beheersen en op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Aan de gemeente is door de Stichting Belangenbehartiging Erfpachters het verwijt gemaakt dat zij verschillende categorieën van erfpachters onderling ongelijk behandeld heeft wat betreft het tijdstip van benadering met de mogelijkheid van heruitgifte in vergelijking met de datum van expiratie van de betreffende erfpachtstermijn. Volgens de auteur is de overheid als privaatrechtelijk erfverpachter gebonden aan de beginselen van behoorlijk bestuur.

In JBN 2000, nr 10 signaleerde de auteur dat na invoering van het nieuwe erfrecht een verblijvingsbeding in een akte van levering geen bescherming zou bieden tegen de (financiële) aanspraken van legitimarissen. Bij Nota van Wijziging worden aan de bepaling van artikel 131 lid 2 Overgangswet toegevoegd de woorden ‘of andere notariële akte’ welke toevoeging krachtig wordt gemotiveerd met ‘gewekte verwachtingen en het voorkomen dat alsnog een gang naar de notaris nodig wordt’. Ook artikel 129 Overgangswet is aangepast. Als een testateur voor de inwerkingtreding van het nieuwe erfrecht beschikkingen heeft gemaakt ten behoeve van een levensgezel met wie buiten huwelijk of geregistreerd partnerschap een gemeenschappelijke huishouding wordt gevoerd, wordt de ‘knock-out-bepaling’ van artikel 4.3.3.11b in het testament ingelezen, zodat de legitimarissen pas na overlijden van de levensgezel aan bod komen. De aanvankelijk gestelde eis dat een samenlevingscontract noodzakelijk zou zijn, is geschrapt. De ‘wilde’ samenwoners die een verblijvingsbeding hebben gemaakt worden nu dus door het overgangsrecht voldoende beschermd. Dit in tegenstelling tot de nog-niet-samenwoners omdat wel de eis van het voeren van een gemeenschappelijke huishouding wordt gesteld.

Buren twisten over de grens van hun erf. De één stelt dat de ‘eigendomsgrens’ loopt overeenkomstig de uitgezette kadastrale grens. De ander betwist dat. Rechtbank en Hof stellen dat de kadastrale grens de eigendomsgrens moet zijn. In cassatie oordeelt de Hoge Raad dat het Hof met de voetstootse constatering dat de kadastrale grens tevens de ‘eigendomsgrens’ moet zijn, voorbij gaat aan het gegeven dat zo’n afwijking tussen grenzen wel degelijk mogelijk is. In casu werd niet alleen de uitkomst van de uitmeting bestreden, maar werd ook een beroep op verkrijgende verjaring gedaan. Volgens de Hoge Raad kan juist door verkrijgende verjaring van stroken grond de ‘eigendomsgrens’ afwijken van de perceelsgrens. De zaak is doorverwezen.

In de Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer zijn enkele wijzigingen gebracht in de termijnen die gelden voor vastlegging en melding van subsidieovergang bij overdracht van grond en voor een verzoek tot intrekking van subsidie na overlijden.

Op bladzijde 75 van Huijgen en Pleysier 'De wetgeving op het notarisambt' Ars Notariatus C, leidde ik uit artikel 43 lid 4 juncto lid 6 WNA af dat niet-vermelding van uur en minuut zou leiden tot niet-authenticiteit van de akte. Die redenering berustte op een verkeerde telling van de volzinnen van artikel 43 lid 4. 'Uur en minuut' staan in volzin 5 van lid 4. Niet-naleving van het voorschrift van vermelding van uur en minuut leiden niet op de voet van lid 6 tot het verlies van authenticiteit omdat lid 6 spreekt van de eerste tot en met vierde volzin van het vierde lid.