Aflevering 5

Onlangs is een ambtelijk rapport verschenen met een onderzoek naar de verhouding tussen de commerciële winst en de fiscale winst van in Nederland actieve ondernemingen. Daarbij is ook gekeken in hoeverre de verschillen groter of kleiner zijn voor internationaal en nationaal opererende ondernemingen. Vooral interessant zijn de aanbevelingen om de fiscale afschrijvingen te evalueren en nader onderzoek te doen naar de beginselen die ten grondslag liggen aan de fiscale winstberekening. Ook komt de – al vaker gestelde – vraag voorbij of de fiscale winst niet meer moet aansluiten bij de commerciële winst.

In het eerste deel van deze bijdrage, dat verscheen in MBB 2026/4, komt de auteur tot de slotsom dat de nationale handling fee niet op art. 52 lid 2 onderdeel d van het DWU kan worden gebaseerd. Omdat dat tweede lid een niet-limitatieve opsomming bevat van kosten die door de douaneautoriteiten in rekening gebracht kunnen worden, gaat de auteur in dit tweede deel op zoek naar het antwoord op de vraag of en, zo ja, onder welke voorwaarden het Unierecht toch ruimte laat voor het in rekening brengen van kosten zoals de nationale handling fee dat beoogt te doen.

De pseudo‑eindheffing op fossiele personenauto’s toont hoe fiscaal instrumentalisme kan botsen met fundamentele rechtsbeginselen. Hoewel de maatregel bedoeld is om het zakelijke wagenpark te verduurzamen, is de feitelijke effectiviteit onzeker en bestaat het risico dat rechterlijke instanties het oordeel van de landsadvocaat over het gelijkheidsbeginsel niet volgen. Daarnaast liggen ontwijkingsmogelijkheden voor de hand, waardoor de beoogde emissiereductie wordt ondermijnd. De regeling roept bovendien vragen op over uitvoerbaarheid en consistentie binnen het fiscale stelsel, mede door discrepanties tussen art. 13bis en art. 32bc Wet op de loonbelasting 1964, die de rechtszekerheid aantasten. De pseudo‑eindheffing illustreert daarmee hoe vergaand fiscaal instrumentalisme legitimiteit en vertrouwen kan schaden. Een coherente hervorming van autobelastingen – gebaseerd op kilometerheffing en CO₂‑gerelateerde belastingen – biedt een rechtvaardiger en effectiever alternatief, wat pleit voor het schrappen van het aangenomen wetsartikel.