Aflevering 7

Deze bijdrage gaat op zoek naar een patroon in het veelzijdige werk van Sonja Dusarduijn. Daartoe zullen een aantal in haar publicaties gebruikte concepten, zoals vrijheid, rechtvaardigheid, (on)gelijkheid, (taal)ficties en capabilities, worden toegelicht en met elkaar verbonden.

In deze bijdrage wordt dieper ingegaan op de rol die het gemeen recht speelt bij de interpretatie van fiscale normen in België. Omdat het fiscaal recht geen gesloten systeem is en veel begrippen niet definieert, wordt in beginsel teruggegrepen naar het gemeen recht, tenzij de fiscale wet daarvan uitdrukkelijk of impliciet afwijkt. Dit geldt ook voor latere wijzigingen van het gemeen recht, die in principe automatisch doorwerken in het fiscaal recht. Recente omvangrijke hervormingen zoals de hercodificatie van het Wetboek van Economisch Recht, het Wetboek van vennootschappen en verenigingen en het Nieuw Burgerlijk Wetboek tonen aan dat deze dynamische doorwerking belangrijke gevolgen kan hebben voor de rechtszekerheid. De auteur pleit daarom voor een tijdige en expliciete fiscale tussenkomst van de wetgever bij wijzigingen van het gemeen recht.

Recht en literatuur staan niet los van elkaar. In deze bijdrage onderzoekt de auteur de wisselwerking tussen (belasting)recht en literatuur. Hij vertrekt vanuit het bestaande academische discours en bespreekt achtereenvolgens de thematisering van (on)recht in de wereldliteratuur en het gebruik van literaire stijlfiguren en vertellingen in de (belasting)rechtspraak. De auteur concludeert dat er weinig ruimte is voor het literaire experiment in het juridische domein. De rechtsorde is namelijk niet gebaat bij de interpretatieve onzekerheid en de emotionele uitwerking die eigen zijn aan het literaire instrumentarium.

De relatie tussen vrouwen en belastingen blijkt met name uit de invloed van het fiscale stelsel op de arbeidsparticipatie van vrouwen. Regelingen zoals de kinderopvangtoeslag en de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) kunnen daar een rol in spelen. De afschaffing van de kinderopvangtoeslag was voorzien in 2025, maar is inmiddels doorgeschoven naar 2029. De IACK zou gelijktijdig verdwijnen, maar deze gelijktijdigheid is losgelaten: de IACK wordt vanaf 2027 stapsgewijs afgebouwd. De auteur onderzoekt beide regelingen afzonderlijk én in samenhang.

In deze beschouwing naar aanleiding van de publicatie ‘Het pijnlijke herstel in de naoorlogse jaren van Nederland (een fiscaalrechtelijk drieluik)’ door mr. dr. Sonja Dusarduijn wordt door de auteur ingegaan op de parallellen tussen de situatie tijdens de bezetting en die van de eerste jaren van het naoorlogse rechtsherstel bij 1) het functioneren van het Nederlands Beheersinstituut (NBI) en de nauwe samenwerking met de Belastingdienst, 2) de door Pieter Lieftinck doorgevoerde geldzuivering en 3) de behandeling van joodse vermogensbezitters.

De vraag of fotografie kunst is, houdt in de indirecte belastingen de gemoederen al enige tijd bezig. Deze bijdrage bespreekt zowel de Nederlandse btw-geschiedenis als de Europese geharmoniseerde douane- en btw-historie over fotografie. De uitkomst blijkt voor beide middelen uit kunsthistorisch oogpunt tamelijk opmerkelijk: waar voor het douanerecht geen enkele foto kunst is, zijn voor de btw alle foto’s kunst als ze maar een oplage van minder dan dertig hebben en gesigneerd zijn. Dat dit door het waardeverschil tussen kunstfoto’s en commerciële foto’s tot bijzondere uitkomsten leidt, lijkt voor het Europees Hof van Justitie, anders dan bij sommige andere kunstvoorwerpen, niet ter zake te doen.

Deze speciale uitgave van MBB Belasting Beschouwingen is een eerbetoon aan het wetenschappelijke werk van Sonja Dusarduijn. Sonja kwalificeert zonder meer als een van de meest veelzijdige en creatieve belastingwetenschappers van haar generatie. Veel fiscalisten zullen Sonja koppelen aan haar kritische beschouwingen over alle box 3 ontwikkelingen van de laatste jaren.1 Met haar scherpe pen weet ze moeiteloos de hype rondom het eigendomsrecht te relativeren.2 Sonja’s gedetailleerde kennis van het belastingrecht reikt echter veel verder dan box 3. De lezers van de Cursus Belastingrecht Inkomstenbelasting zullen dat zeker beamen. Deze kennis vertaalt zich ook naar de rechtsvorming. Men leze bijvoorbeeld de recente conclusie van A-G Pauwels over de tariefaftrekbesperkingsmaatregel in de Wet IB 2001.3