Aflevering 6

In dit artikel komen de belangrijkste arresten die de Hoge Raad in 2004 heeft gewezen op het gebied van het aanmerkelijk belang aan de orde. Het gaat om de volgende onderwerpen:

Bij het doorlezen van de Successiewet 1956 zult u een groot aantal ficties tegenkomen. Deze zijn in de wet opgenomen om de belastingheffing over alle vormen van (erfrechtelijke) verkrijgingen zo veel mogelijk zeker te stellen.Uit het aantal fictiebepalingen dat momenteel in de wet is opgenomen, blijkt dat dat geen eenvoudige opgave is geweest. In dit artikel zal worden ingegaan op de in 2003 aangepaste fictiebepaling van art. 13a.

Sinds 2003 is in het erfrecht een voorziening opgenomen voor een kind dat arbeid heeft verricht voor zijn ouders zonder daarvoor een passende beloning te ontvangen. In het bijzonder in agrarische ondernemingen en het midden- en kleinbedrijf komt dit met enige regelmaat voor. Omdat er in de regel geen afspraken zijn gemaakt over een beloning, ontbeert het kind een rechtsgrond om deze af te dwingen. Nu kan het betrokken kind na het overlijden aanspraak maken op een billijke vergoeding voor die arbeid, ook wel aangeduid als salaire différé. In dit artikel komen achtereenvolgens aan de orde de vereisten om in aanmerking te komen voor die vergoeding, de omvang van de vergoeding, de rechtspositie van de gerechtigde en de fiscale ‘behandeling’ ervan.

In de West-Europese cultuur, waarin de persoonlijke eigendom een dominante rol speelt, worden belastingen nog steeds op hun progressiviteit getoetst. Niet alleen is het tarief van (box 1 van) de inkomstenbelasting progressief, maar ook de omzetbelasting met haar lage tarief voor de eerste levensbehoeften heeft progressieve kenmerken. Van de accijnzen en de milieuheffingen hopen wij dat zij op de zogenoemde draagkrachtigen naar verhouding zwaarder drukken dan op de minder draagkrachtigen. Het wordt echter steeds duidelijker dat alhoewel verreweg de meeste belastingen door middel van het tarief of op een of andere vergelijkbare wijze van een progressief jasje zijn voorzien de druk van het belasting- en premiestelsel in werkelijkheid op zijn best voor iedereen nagenoeg gelijk is.

De Nederlandse overheid maakt geen haast met het creëren van wetgeving over de kwalificatie van rechtsbetrekkingen jegens buitenlandse trustvormen. Vermoedelijk heeft men op het ministerie van Financiën heel pragmatisch gedacht: als we nou gewoon zorgen dat we zo veel mogelijk informatie krijgen over de trust in al zijn verschijningsvormen, dan kunnen we een ‘case by case’ beleid voeren.

In het kader van estate planning komt bij ons de volgende gedachte op bij het maken van huwelijkse voorwaarden:

Tot op heden heeft Nederland een heel weinig uitgewerkt stichtingenrecht. De interne organisatie is slechts in beperkte mate door de wet geregeld en de (externe) controle op stichtingen is minimaal. Bij oprichting is er controle op de overeenstemming van de statuten met de wet door de notaris. De bestuurders dienen vervolgens de stichting, de oprichters en de bestuurders in te schrijven en de statuten te deponeren bij het handelsregister. Daarbij vindt geen controle plaats. Wel brengt het handelsregister de stichting, haar oprichters en bestuurders in de openbaarheid..