Aflevering 4

Een klacht over onvoldoende voorlichting door de notaris over een successie-aanslag, oordeelde het Hof ongegrond. De inspecteur had de vermogensovergang op grond van een wederkerig finaal verrekeningsbeding onder de werking van art. 9 Sw gebracht overeenkomstig een kort daarvoor gegeven uitspraak van het Hof Den Haag in een vergelijkbaar geval. De uitspraak werd later door de Hoge Raad gecasseerd. Volgens het Hof was het niet onbegrijpelijk, en in ieder geval niet tuchtrechtelijk verwijtbaar dat de notaris uiteindelijk als zijn mening kenbaar heeft gemaakt dat verdere bestrijding van het standpunt van de inspecteur niet voor de hand lag. Gezien de stand van de belastingrechtspraak en de literatuur viel de notaris tuchtrechtelijk niets te verwijten. Het feit dat de notaris klaagster had geadviseerd met haar fiscaal adviseur te overleggen werd eveneens in het oordeel van het Hof betrokken. In een commentaar worden een paar kanttekeningen bij deze uitspraak geplaatst. Zie ook WPNR 1996/6223 blz. 360

Bespreking van de notitie van de door minister Sorgdrager op 27 maart 1996 aan de Tweede Kamer gezonden notitie inzake de positie van de langstlevende echtgenoot en van de kinderen in een nieuw versterferfrecht.

Het erfpachtrecht kan belast worden met hypotheek. Of en in hoeverre een erfpachtrecht een acceptabel zekerheidsobject vormt, hangt nauw samen met hetgeen in de akte van vestiging en/of in de van toepassing verklaarde algemene voorwaarden is bepaald. Het is daarom zinvol bij het opstellen van een akte van vestiging en van algemene voorwaarden voor erfpacht expliciet aandacht te besteden aan de waarde die het erfpachtrecht als zekerheidsobject voor een financier kan hebben. De financier zal bij de beoordeling van de zekerheidswaarde op de volgende punten letten: de periode waarvoor het erfpachtrecht is gevestigd; de hoogte van de canon en de wijze van herziening daarvan; de bestemming van het erfpachtrecht; voortijdige beëindiging van het erfpachtrecht; vergoeding van de waarde van gebouwen werken en beplantingen; boete bij niet-nakoming; wijziging van erfpachtvoorwaarden; bereikbaarheid van het erfpachtrecht vanaf de openbare weg.

Het op 1 juli 1985 te Den Haag tot stand gekomen Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op trusts en inzake de erkenning van trusts is voor Nederland op 1 februari 1996 in werking getreden. Het kan in het bijzonder van toepassing zijn in zaken van (internationaal) erfrecht, schenking of vermogensbeheer. Het Verdrag dient te worden gehanteerd in alle gevallen dat men in aanraking komt met een trust en zich daarbij voor de vraag gesteld ziet door welk recht de trust inhoudelijk wordt beheerst en of de trust voor erkenning in aanmerking komt. Ingegaan wordt op de rechtsfiguur van de trust en op de rechtskeuze.

Het belang van het instituut Ombudsman voor de notariële praktijk blijkt uit een voorbeeld ontleend aan het jaarverslag 1993, waarin een verzekeringsnemer van een tegen koopsom op het leven van zijn echtgenote gesloten verzekering bij leven met restitutiebeding de begunstiging wenst te wijzigen. De bank stelt als voorwaarde de schriftelijke toestemming van zijn echtgenote omdat de door de verzekeringnemer gewenste wijziging als een gift in de zin van art. 1:88 BW dient te worden beschouwd. Omdat hier volgens de deskundige Prof. Clausing geen sprake is van een aanwijzing van een ander dan één van de echtgenoten, is er geen sprake van een gift in de zin van art. 1:88 BW. De klager wijst namelijk zichzelf aan als begunstigde in plaats van de verzekerde.

De kadastrale registratie bevat nog rond 10.000 zogenaamde meetconsorten. Dit zijn restanten van een bijzondere methode voor registratie van gedeelten van percelen in de handmatige kadastrale boekhouding. Sinds 1970 zijn geen nieuwe meetconsorten meer geopend. Schoning van de geautomatiseerde kadastrale registratie met direct betrokkenen van meetconsorten leidt vaak tot de in casu besproken vragen.

Bespreking van een casus die een goede aanleiding vormt om te overwegen welke keuzes moeten worden gemaakt bij de juridische vormgeving van de 'splitsing in flats' van een gebouw, met name wanneer het vetorecht ongewenst is. Dit kan bijvoorbeeld later gewenste ontwikkelingen tegenhouden, zoals thans vaak uit de praktijk van het appartementsrecht wordt vernomen.

Zoals blijkt uit JBN 1995, nr 85 is het niet geheel veilig de langstlevende tot erfgenaam te benoemen onder ontbindende voorwaarde dat hij binnen... dagen/weken na de testateur overlijdt en diens naaste bloedverwanten tot erfgenamen te benoemen onder dezelfde (thans opschortende) voorwaarde. Ingegaan wordt op twee problemen die rijzen bij deze voorwaardelijke erfstellingen: 1. het saisinebeginsel in samenhang met de niet-terugwerking van de voorwaarde; 2. het fideïcommissaire karakter van deze dubbele making, nu het verschil tussen fideïcommis en de dubbele voorwaardelijke making door de niet-terugwerking van de voorwaarde is weggevallen althans goederenrechtelijk.

Bespreking van een arrest, waarin het Hof Den Haag de volgende vragen ontkennend beantwoordt. 1. Is de vaste partner buiten huwelijk van degene die door doodslag op de erflater onwaardig is om te erven gelijk te stellen met de mede-echtgenoot in art. 959 OBW, thans art. 4:959 BW? 2. Is sprake van ongerechtvaardigde verrijking als deze partner - die ingevolge testament als enige erfgenaam van de nalatenschap heeft te gelden - aanspraak maakt op de nalatenschap?

Het Reglement van Orde van de Rechtbank bepaalt dat de griffie is geopend tot 16.30 uur. Bij de griffie is om 16.43 uur een verzoekschrift per telefax binnengekomen. In geschil is of dit verzoek tijdig is ingediend.