Aflevering 1

Wanneer een optie om een deelneming te verkrijgen in waarde stijgt en de bij uitoefening verworven deelneming tezelfdertijd wordt vervreemd, valt de waardestijging van die optie onder de deelnemingsvrijstelling, ondanks het feit dat de optiehouder geen eigenaar wordt van de deelneming. Een gerealiseerde waardestijging van (een optie op) een deelneming valt alleen dan niet onder de deelnemingsvrijstelling voor zover de gerealiseerde koerswinst is aan te merken als een vergoeding voor dienstverlening.

‘Wetgever, doe iets tegen het nieuwe feit!’, zo luidt de titel van een recent betoog van Van Brunschot. F.W.G.M. van Brunschot, ‘Wetgever, doe iets tegen het nieuwe feit!’, in: Dat is verder geen probleem, Vriendenbundel Jaap Zwemmer, Sdu Fiscale & Financiële Uitgevers, Amersfoort 2006, p. 167. Van Brunschot pleit voor afschaffing van het nieuwe feit. De rechtszekerheid die het nieuwefeitconcept de belastingplichtige biedt, weegt volgens Van Brunschot niet op tegen het werk dat de uitvoering van het concept kost (voor rechters, Belastingdienst en belastingplichtigen). In dezelfde bundel (p. 162) betoont P.J.M. Bongaarts zich voorstander van handhaving van het vereiste van het nieuwe feit. Ook Van Amersfoort en De Blieck willen het nieuwe feit handhaven, zolang het huidige heffingssysteem (heffing bij wege van aanslag) ongewijzigd blijft. Zij stellen wel een inperking van het nieuwe feit voor, zoals hierna in punt 9 aan de orde komt. (P.J. van Amersfoort en L.A. de Blieck, 'Nieuw feit en navordering' (Ontstaan, inhoud en wenselijkheid van het voor navordering vereiste nieuwe feit), Geschriften van de Vereniging voor Belastingwetenschap no. 225, Kluwer, Deventer 2005, p. 24). Naar aanleiding van drie recente arresten van de Hoge Raad over een kenbare administratieve vergissing HR 14 april 2006, nr. 40.958, NTFR 2006/546 (na conclusie van A-G Niessen), HR 2 juni 2006, nr. 41.128, NTFR 2006/798 en HR 9 juni 2006, nr. 41.648, NTFR 2006/880 (alle drie met commentaar van Thomas). pleit ik voor een variant op deze stellingname: ‘Wetgever, doe iets aan het nieuwe feit!’. En tref dan ook een consistente regeling voor de herziening van voor bezwaar vatbare beschikkingen!

De Hoge Raad oordeelt over de mogelijkheid van toerekening van opzet of grove schuld van een adviseur aan de belastingplichtige. Daarbij verwijst de Hoge Raad naar het door de strafkamer gewezen IJzerdraad-arrest (HR 23 februari 1954, NJ 1954/378) waarin is overwogen dat ’opzet ten aanzien van enig delict of delictsbestanddeel door het Nederlandse strafrecht nergens wordt toegerekend aan een natuurlijk persoon, indien de geestesgesteldheid bij hem of haar niet persoonlijk aanwezig is geweest’. Het komt de Hoge Raad geraden voor, terugkomend van het arrest BNB 1988/270, ook voor (bestuursrechtelijke) fiscale vergrijpboetes de mogelijkheid van toerekening van opzet of grove schuld van een ander dan de belastingplichtige aan de belastingplichtige uit te sluiten. Dit voorkomt dat op grond van een dergelijke toerekening strijd zou kunnen ontstaan met de in art. 6, lid 2, EVRM neergelegde eis dat een ieder tegen wie een vervolging is ingesteld, voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in recht is komen vast te staan.

Ten aanzien van art. 15, lid 2, OESO oordeelt de Hoge Raad dat het begrip werkgever materieel moet worden getoetst en de concrete loonkosten aan de inlener moeten worden doorbelast.

Paarse krokodil is de populaire term voor een aantal wijzigingen o.a. in de loonbelasting. De wijzigingen hebben als doel de irritaties bij werkgevers zoveel mogelijk weg te nemen door een aantal uiterst gedetailleerde regelingen te versimpelen.

De afnemer neemt in de heffing van btw een zeer belangrijke plaats in. Heffing van btw veronderstelt in de meeste situaties zelfs een afnemer. Dat is af te leiden uit doel, inhoud en opzet van het gemeenschappelijk btw-stelsel. De beoogde gemeenschappelijke markt vraagt een op neutrale, geharmoniseerde regelgeving gebaseerde heffing. De relevante kenmerken van dat stelsel passen bij de doelstelling. Bij elke transactie van goederen en diensten in de ondernemersketen tot en met de kleinhandelsfase wordt btw geheven die evenredig is aan de prijs van de goederen en de diensten. De btw, berekend over de prijs van het goed of van de dienst volgens het geldende tarief, wordt verschuldigd onder aftrek van het bedrag van de btw waarmee de onderscheidene elementen van de prijs rechtstreeks zijn belast. Heffing van btw veronderstelt dus een afnemer. Ik zal hierna ingaan op het begrip afnemer en het belang schetsen. Aandachtspunten in dat verband zijn : Is er een afnemer? Wie is de afnemer? Wat is de hoedanigheid van de afnemer? Waar is de afnemer gevestigd?

Op 12 december 2006 heeft de Eerste Kamer het Belastingplan 2007 (wetsvoorstel nr. 30 804) aangenomen. De gewijzigde wet is op 1 januari 2007 in werking getreden. De wetswijziging heeft tot een groot aantal wijzigingen in de Wet op de omzetbelasting 1968 (verder: Wet OB 1968) geleid. Allereerst zijn de gevolgen van HvJ EG 14 juli 2005 (Charles en Charles-Tijmens), zaak C-434/03 (NTFR 2005/965), daarin gerepareerd. Uit de beslissing van het HvJ EG in die zaak volgt dat de Zesde Richtlijn Nederland verplicht tot het hebben van een regeling op grond waarvan Charles en Charles-Tijmens hun bungalow volledig voor hun onderneming mochten bestemmen en de btw volledig in aftrek mochten brengen. Bij gebreke van een dergelijke in de Wet OB 1968 opgenomen regeling, konden zij zich voor het 100%-aftrekrecht beroepen op de Zesde Richtlijn. Voorts oordeelde het Hof dat de Nederlandse regelgeving, waarin het belastbare feit van art. 6, lid 2, sub a, Zesde Richtlijn ontbreekt, niet in overeenstemming is met de communautaire wetgeving. De Hoge Raad heeft inmiddels, kort na invoering van de wetswijziging, einduitspraak gedaan in deze zaak. HR 5 januari 2007, nr. 37.689, NTFR 2007/95. Het reparatieproces noopte de wetgever er blijkens de memorie van toelichting tevens toe een aantal andere bepalingen van de Wet OB 1968 meer in overeenstemming met de richtlijn te brengen.