Aflevering 2

In zijn NDFR-commentaar bij art. 1.2 inkomstenbelasting geeft Vrolijks een opsomming van ongeveer vijftig wetsartikelen binnen de inkomstenbelasting waarin het begrip ‘partner’ een rol speelt. Het gaat hierbij om een breed scala aan bepalingen van artikelen waarin een bepaalde vorm van inkomen wordt gedefinieerd of toegerekend, vrijstellingen worden toegekend of beperkt of (extra) heffingskortingen worden toegekend. Duidelijk is dat het begrip ‘partner’ mag worden gerekend tot de belangrijkere begrippen van de inkomstenbelasting. Niet voor niets kondigde de staatssecretaris van Financiën in zijn brief aan de Tweede Kamer van 15 april 2009, nr. DB/2009/181M over een uniform partnerbegrip Zie voor deze brief NTFR 2009/868. dan ook zijn voornemen aan te gaan zoeken naar een nieuwe wettelijke invulling van het partnerbegrip die meer leefvormneutraal zou moeten worden dan zijn huidige voorganger. Inmiddels heeft dit geleid tot een nieuwe invulling van het partnerbegrip die per 1 januari 2011 van kracht zal worden. Hieronder zal worden bezien in hoeverre de wetgever in zijn opzet geslaagd is.

Het leerstuk van de fraus legis oftewel wetsontduiking stamt uit het Romeinse recht. Ook in het hedendaagse Nederlandse belastingrecht heeft het vaste voet aan de grond gekregen. Het startpunt daarvan is gelegen in het beroemde driedagenarrest uit 1926. HR 26 mei 1926, NJ 1926, 723. Om een periodieke uitkering buiten de heffing van successierecht te houden was bedongen dat deze niet eindigde bij overlijden maar drie dagen voor dat moment. Tevergeefs, want de Hoge Raad besliste dat op die uitkering toch de bepaling uit de Successiewet 1859 werd toegepast die gold voor uitkeringen eindigend bij overlijden.

Sinds 10 oktober 2010 zijn de staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk fundamenteel gewijzigd. De Nederlandse Antillen zijn opgehouden te bestaan; Curacao en St. Maarten zijn landen binnen het Koninkrijk geworden, evenals dat sinds 1986 al het geval is met Aruba (status aparte). De andere drie eilanden, Bonaire, St. Eustatius en Saba (de BES of Caribisch Nederland) zijn onderdeel geworden van Nederland en hebben daarbij de status van openbaar lichaam in de zin van art. 134 Grondwet gekregen; de Nederlandse Antillen hebben daarmee opgehouden te bestaan. De BES worden ook wel aangeduid als bijzondere gemeenten. Met deze staatkundige wijzigingen is ook het fiscale stelsel op de BES grondig gewijzigd. Het Antilliaanse stelsel is voor het grootste deel vervallen en er is een nieuw stelsel voor in de plaats gekomen dat verschilt van het stelsel zoals dat binnen het deel van Nederland in Europa geldt. Op de BES bestaan twee fiscale stelsels, te weten de gemeentelijke belastingen waarover elk van de BES-eilanden zelf ‘beschikkingsbevoegd’ is; de grenzen daarvan zijn vastgelegd in de Wet FinBES Wet van 17 mei 2010, Stb. 2010, 365. waarin is bepaald welke lokale heffingen mogen worden geheven. Aan deze lokale belastingen besteed ik geen aandacht. Daarnaast is een stelsel van rijksbelastingen ingevoerd, bestaande uit de loonbelasting, de inkomstenbelasting, de vastgoedbelasting, de opbrengstbelasting, de algemene bestedingsbelasting, de overdrachtsbelasting, de kansspelbelasting, alsmede douaneheffingen en accijnzen. De loon- en inkomstenbelasting zijn min of meer gekopieerd uit het Antilliaanse stelsel en zijn opgenomen in de Wet LB BES en de Wet IB BES (Beschikkingen van 21 december 2010, Stb. 2010, 851 en 852) die op een later tijdstip worden gewijzigd en worden opgenomen in de Belastingwet BES (Wet van 16 december 2010, Stb. 2010, 845) waar alle overige belastingen in zijn opgenomen, inclusief het formele belastingrecht. Alleen de douane en accijnzen zijn afzonderlijk geregeld, te weten in de Douane- en Accijnswet BES (Wet van 16 december 2010, Stb. 2010, 846). Daarnaast zijn er nog enkele andere wetten van belang maar die laat ik hier verder onbesproken; het gaat daarbij vooral om invoerings- en overgangsrecht. Er ontbreken een winstbelasting en een belasting ter zake van schenkingen en verervingen.

De belastbare handelingen voor de btw zoals die zijn omschreven in de Btw-richtlijn zijn zogenoemde communautaire begrippen. Deze begrippen zijn objectief van aard en worden in beginsel onafhankelijk van het oogmerk en het resultaat van de betrokken handelingen toegepast. Dat geldt met name voor de intracommunautaire levering (ICL). HvJ 27 september 2007, zaak C-409/04 (Teleos e.a.), NTFR 2007/1832, r.o. 38. Deze levering is onderdeel van de in 1993 ingevoerde overgangsregeling en heeft met zijn pendant de intracommunautaire verwerving (ICV) tot doel de belastingopbrengst toe te wijzen aan de lidstaat waar het gebruik van de goederen plaatsvindt. HvJ 6 april 2006, zaak C-245/04 (EMAG Handel Eder OHG), NTFR 2006/526, r.o. 30 en 40. Daarom is de ICL vrijgesteld van de heffing van btw Art. 138 Btw-richtlijn. met behoud van aftrek van voorbelastingArt. 169, onderdeel b, Btw-richtlijn.. In Nederland is de ICL overigens niet vormgegeven als een vrijstelling met behoud van aftrek van voorbelasting, maar als een levering waarop het 0%-tarief kan worden toegepast. Onlangs heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ) een drietal arresten gewezen over de toepassing van de ICL. Deze arresten, met welluidende namen als X, R en Euro Tyre Holding BV, zijn opvallend omdat ze alle drie een inbreuk maken op het objectieve karakter van de ICL. Reden genoeg deze arresten aan een nadere beschouwing te onderwerpen.