Aflevering 4

In de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011 heeft de staatssecretaris zijn visie op de belastingheffing bij grensoverschrijdende activiteiten neergelegd. De noodzaak van een nieuwe notitie is mede gelegen in internationale ontwikkelingen, zoals de noodzaak van het bevorderen van transparantie en het invoeren van antimisbruikbepalingen. Zie verder bijlage I en II behorend bij de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011, Kamerstukken II, 2010-2011, 25 087, nr. 7. Dat zijn nieuwe ontwikkelingen sinds het verschijnen van de laatste notitie in 1998. Kamerstukken II, 1997-1998, 25 097, nr. 4. De nieuwe notitie kenmerkt zich dan ook door de huidige tijdsgeest, maar de oude notities hebben hun belang behouden voor zover niet anders vermeld. Staatssecretaris van Financiën 11 februari 2011, nr. IFZ2011/100M, NTFR 2011/467. Zie de notities van 1987, 1996 en 1998, Kamerstukken II, 1987-1988, 20 365, nr. 1, resp. Kamerstukken II, 1996-1997, 25 087, nr. 1, resp. Kamerstukken II, 1997-1998, 25 087, nr. 4.

Het komt met regelmaat voor dat (overbedelings)vorderingen eerder worden afgelost dan het moment waarop zij juridisch pas opeisbaar worden. Dit is meestal pas bij overlijden van de langstlevende. De redenen voor deze eerdere aflossing zijn divers. Vaak heeft de desbetreffende schuldeiser/kind gewoon ‘cash’ nodig, waardoor de schuldenaar/langstlevende (al dan niet op verzoek) besluit om de vordering al tijdens leven af te lossen.

Een belastingplichtige die niet voldoet aan een informatieverzoek van de inspecteur, riskeert sancties, in het bijzonder omkering en verzwaring van de bewijslast (hierna: omkering van de bewijslast) wanneer dat verzoek de eigen belastingplicht betreft. Dit onaangename vooruitzicht – het lukt de betrokkene meestal niet het van hem gevergde bewijs te leveren – is vaak genoeg reden om aan het informatieverzoek te voldoen, ook wanneer hij de rechtmatigheid ervan in twijfel trekt. Omdat het informatieverzoek niet vatbaar is voor beroep bij de belastingrechter, kan deze het verzoek alleen achteraf toetsen, in een procedure over de aanslag waarop dat verzoek betrekking heeft. Toetsing vooraf is weliswaar mogelijk, maar dan door een niet-fiscale rechter, in een hoogdrempelige, civiele kortgedingprocedure. Omdat de bestaande rechtsbescherming algemeen als gebrekkig wordt ervaren, is medio 2006 een initiatiefwetsvoorstel ingediend. Kamerstukken II, 2005-2006, 30 645, nr. 2 (wetsvoorstel) en nr. 3 (memorie van toelichting), NTFR 2006/1097. De regering wees het voorstel in zijn oorspronkelijke vorm af, bevreesd als zij was dat kwaadwillende belastingplichtigen de voorgestelde regels zouden aangrijpen om de aanslagregeling te traineren. Zie de brief van 1 april 2008, waarin het kabinet de Tweede Kamer aanvaarding van het voorstel meende te moeten ontraden (Kamerstukken II, 2007-2008, 30 645, nr. 11), NTFR 2008/671. Een ander in die brief genoemd tegenargument was de mogelijke vertraging bij het verstrekken van informatie aan andere staten. Daarop hebben de indieners het voorstel in overleg met de regering aangepast. Kamerstukken II, 2008-2009, 30 645, nr. 14 (tweede nota van wijziging), NTFR 2009/1937. De rechtsbescherming manifesteert zich in het nieuwe voorstel in twee vormen: die van de informatiebeschikking (als het gaat om de eigen belastingplicht) en die van de ‘kostenvergoedingsbeschikking’ (als het gaat om de belastingplicht van derden en de administratieplicht), beide vatbaar voor beroep bij de belastingrechter. De Tweede Kamer heeft het voorstel in de nieuwe vorm aanvaard, de Eerste Kamer ook. Bij het afsluiten van deze bijdrage, op 18 april 2011, was de nieuwe regeling nog niet in het Staatsblad gepubliceerd. Voor de uitvoeringskosten is nu dekking gevonden. Kamerstukken I, 2010-2011, 30 645, D, p. 3 (eerder was ook dat voor de regering een breekpunt).

De eindafrekeningsbepalingen in de winstsfeer liggen onder vuur. Waar hierna wordt gesproken over eindafrekening of exitheffing wordt steeds gedoeld op bepalingen in de winstsfeer. Op 24 november deelde de Commissie mee dat zij infractieprocedures opstartte tegen onder andere Nederland vanwege de exitheffingen die Nederland oplegt. Voorts loopt er een prejudiciële verwijzingsprocedure vanwege de Nederlands exitheffing: Hof Amsterdam heeft prejudiciële vragen gesteld over de toelaatbaarheid van een eindafrekening ten laste van een naar Nederlands recht opgerichte bv die haar werkelijke leiding naar het Verenigd Koninkrijk heeft verplaatst.