Aflevering 5

In de onderhavige bijdrage besteden wij aandacht aan de fiscale consequenties van het aanpassen van bestaande optieregelingen in de hiervoor bedoelde zin. In par. 2 zetten wij de essentialia uiteen ten aanzien van het loonbelastingregime betreffende werknemersopties. In par. 3 besteden we aandacht aan de diverse varianten waarbij de voorwaarden voor optieregelingen achteraf aangepast zijn aan de veranderende marktomstandigheden. We besteden geen aandacht aan de gevolgen voor de kapitaalsbelasting en de vennootschapsbelasting; ook grensoverschrijdende aspecten laten we buiten beschouwing. We richten ons derhalve alleen op de loonbelastingaspecten.

Op 1 januari 2003 is het nieuwe erfrecht in werking getreden. Indien de erflater overlijdt zonder testament en met achterlating van een langstlevende en een of meer kinderen, treedt van rechtswege de wettelijke verdeling in. Uit hoofde hiervan ontvangt de langstlevende alle tot de nalatenschap behorende goederen en schulden. De kinderen krijgen een vordering op de langstlevende ter grootte van hun erfdeel. Indien de langstlevende en de kinderen niet anders overeenkomen, wordt over de overbedelingsschuld van de langstlevende jaarlijks een enkelvoudige rente bijgeschreven, voorzover de wettelijke rente meer bedraagt dan 6%.

Per 1 januari 2003 zijn dan eindelijk het nieuwe erfrecht en schenkingsrecht in werking getreden. Aan de vooravond van de invoering van het nieuwe erfrecht hebben zich echter nog enkele andere interessante ontwikkelingen voorgedaan. Onder meer zijn de nieuwe wettelijke regels voor verrekenbedingen in huwelijksvoorwaarden in werking getreden. Daarnaast is tevens een aanvang gemaakt met de derde tranche van de modernisering van ons huwelijksvermogensrecht. Tot slot zorgden de hoven en de Hoge Raad nog voor enige interessante 'oud erfrechtjurisprudentie' alsmede jurisprudentie op het gebied van het huwelijksvermogensrecht.

Op 1 maart is het nieuwe art. 13a Successiewet in werking getreden. Op grond van dat artikel wordt een waardestijging van aandelen belast als fictieve verkrijging indien wordt voldaan aan een aantal voorwaarden. Op 10 augustus 2001 heeft de Hoge Raad een lek geschoten in de vorige bepaling. De fictieve verkrijging gold uitsluitend voor aandelen in pensioen- en lijfrentelichamen. Door de restrictieve uitleg van de Hoge Raad ten aanzien van het begrip pensioen- en lijfrentelichaam werd het beoogde effect van de wetgever met die fictiebepaling niet langer gehaald. De wetgever heeft vrijwel direct na het arrest een wetswijziging aangekondigd die de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever moet waarborgen. In deze bijdrage ga ik in op de consequenties van de wijziging voor de uitvoeringspraktijk. Voor een beschouwing van het arrest van de Hoge Raad verwijs ik naar het artikel van J. Dilling in dit blad. Voor commentaar op de totstandkoming van het nieuwe art. 13a Successiewet verwijs ik naar Dijkstra en Steinbusch en Meertens.

De spaarloonregeling is in zijn huidige vorm ingevoerd in 1994. Hoofddoelstelling van de regeling was door het verlenen van een fiscale faciliteit de looneisen en daarmee de loonkosten te drukken. Dat had ook via een eenvoudiger regeling gekund, maar de wetgever heeft nu eenmaal voor deze opzet gekozen.

Onder de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) gelden er, evenals onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964, enkele bijzondere regels voor de (onderhouds)kosten van monumentenpanden. De wetgever heeft bij de totstandkoming van de Wet IB 2001 geprobeerd zo veel mogelijk aan te sluiten bij de regeling van de oude wet. Door de boxenstructuur in de Wet IB 2001 was er echter toch wel enige aanpassing nodig. De aftrek van de uitgaven voor monumentenpanden heeft zijn plaats gevonden bij de persoonsgebonden aftrek. Vervolgens heeft de wetgever binnen deze regeling weer nuanceringen moeten aanbrengen. Een monumentenpand kan immers vele fiscale gedaanten hebben: ondernemingsvermogen, terbeschikkingstellingspand, eigen woning of belegging in box 3. Door de aftrekmogelijkheid voor uitgaven voor monumentenpanden is het verrichten van onderhoud aan een monumentenpand voor een vermogende particulier, één van de weinige mogelijkheden om nog een aftrekpost in box 1 te creëren. In deze bijdrage wordt de regeling voor de aftrek van uitgaven voor monumentenpanden beschreven.