Aflevering 7-8

Geheimhoudingsplicht kan bestaan uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift. Het bestaan van een dergelijke zwijgplicht is een voorwaarde voor het bestaan van het verschoningsrecht. Voor de meeste vrije beroepen of ambten bestaat op grond van een specifieke wettelijke of tuchtrechtelijke regeling een zwijgplicht, bijvoorbeeld voor de notaris en de advocaat. Deze plicht vloeit voort uit de aard van het desbetreffende ambt, beroep of de betrekking.Het verschoningsrecht vindt zijn grondslag in het algemene maatschappelijke belang dat men zich vrijelijk en zonder vrees voor openbaarmaking tot een vertrouwenspersoon kan wenden. De regelingen van zwijgplicht en het daaraan gekoppelde verschoningsrecht zijn al zo oud als de weg naar Rome. Altijd al heeft de behoefte bestaan geheimen met iemand te delen die ze vervolgens voor zich moet houden. De vraag is wat er tegenwoordig nog over is van deze regelingen. Blijft al hetgeen geheim zou moeten blijven ook daadwerkelijk geheim? Of wordt het verschoningsrecht in de loop der tijd door dezen en genen ingeperkt?

Een veel gebruikte bron voor inspiratie bij het scheppen van nieuwe wetgeving vormt de rechtsvergelijking: hoe doen andere landen het?Als men zich bijvoorbeeld alleen beperkt tot ons huidige BW dan zien we dat de ontwerpers inspiratie hebben gezocht in de hele wereld waaronder in verre en exotische landen. Maar ook dichtbij, ja, heel dichtbij kan men te rade gaan. Als over enige tijd de praktijk van het erfrecht wordt geëvalueerd is het goed om binnen ons eigen koninkrijk te gaan kijken: de Nederlandse Antillen en Aruba. In mei jongstleden is aldaar een concept wetsvoorstel nieuw erfrecht gepubliceerd. Het ontwerp is tot stand gekomen met medewerking van de getalenteerde prof. mr. Jan de Boer, destijds één van de ontwerpers van het Nederlandse Nieuw Burgerlijk Wetboek, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en thans lid van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba.

In 2001 heeft een nieuw fenomeen zijn intrede gedaan in het Nederlandse belastingrecht: de vermogensrendementsheffing, ook bekend als box 3. Deze heffing is in de plaats gekomen voor de vermogensbelasting en de belastingheffing naar inkomsten uit vermogen (art. 24 Wet IB 1964). De aanleiding hiervoor was gelegen in het feit dat op grote schaal met succes (belaste) inkomsten uit vermogen werden gegoten in de vorm van onbelaste vermogensstijgingen. Immers, onder de oude Wet IB 1964 waren enkel inkomsten getrokken uit vermogensbestanddelen belast en niet de waardestijging van vermogensbestanddelen zelf. Dat werd vaak nog gecombineerd met een financiering met behulp van vreemd vermogen, waarbij dan ook nog eens de rente in aftrek kon worden gebracht op het totale inkomen. Gevolg hiervan was een stevige grondslagerosie voor de heffing over inkomsten uit vermogen.

Op goede gronden heeft de fiscale wetgever enkele vruchtgebruiksituaties die krachtens erfrecht ontstaan voor de inkomstenbelasting gedefiscaliseerd. Diezelfde gronden spelen een rol bij andere vruchtgebruiken die krachtens erfrecht zijn gevestigd. De fiscale behandeling daarvan is echter anders.De evaluatie van de Wet inkomstenbelasting 2001 heeft hier zijn doel gemist.

Tijdens het op 18 mei jl. door de vereniging van Estate Planners in het Notariaat (EPN) georganiseerde congres met de titel “Certificeren van vermogen” werd door één van de deelnemers - P.v.O.-notaris te Rotterdam - de vraag gesteld of certificeren niet een zodanige gelijkenis vertoont met bewind dat het daarmee moet worden gelijkgesteld.