Aflevering 12

Bespreking van de Wet van 6 april 1995, Stb. 240 in werking getreden op 2 november 1995 inzake de herziening van het familierecht. De voornaamste vernieuwingen betreffen: 1. ouderlijke macht en voogdij worden gezamenlijk onder de nieuwe term 'gezag' geregeld in artikel 1:245 BW; 2. de term voogdij is gereserveerd voor het gezag van een derde; 3. de wijziging van de tekst van artikel 1:245 BW; 4. door invoering van artikel 1:253i BW wordt het mogelijk bij de beschikking, waarbij het ouderlijk gezag wordt opgedragen, een splitsing aan te brengen tussen de opvoedingstaak en het vermogensbeheer; 5. de mogelijkheid van de benoeming van een bijzondere curator in artikel 1:250 BW wordt uitgebreid; 6. de toeziende voogd en de toeziende curator zijn verdwenen; 7. het vermogensrechtelijk aspect van het gezag, vooral met het oog op het rechtsverkeer in registergoederen. Schrijver waarschuwt het notariaat voorzichtigheid te betrachten met betrekking tot de bekwaamheid van de minderjarige. Aangeraden wordt in het algemeen comparitie van de wettelijke vertegenwoordigers te verlangen. Volgens schrijver blijft ten aanzien van de verdeling de bestaande praktijk gehandhaafd. Zie ook JBN januari 1996, 10

Bespreking van het arrest van de Hoge Raad inzake de positie van de notaris in het geval dat de onder de aannemersretentie vallende onroerende zaak intussen wordt vervreemd. Twee vragen zijn in dit verband van belang: 1. is de verkrijger van de zaak waarop het retentierecht rust, ook aan de retentie gebonden, dat wil zeggen wanneer heeft het retentierecht derdenwerking? 2. in hoeverre speelt de notaris een rol bij dit al of niet overgaan van de retentierechten bij een overdracht van de zaak? De Hoge Raad stelde allereerst vast dat het houderschap van de retentor niet eindigt zolang de zaak niet in de macht van de rechthebbende komt. Het retentierecht heeft derdenwerking als het duidelijk zichtbaar en kenbaar is of als het de derdeverkrijger op andere wijze bij de verkrijging bekend was. Volgens deze uitspraak is het geen inschrijfbaar feit. Schrijver stelt voor dat de notaris van de aannemer met een retentierecht een inschrijving uitprobeert.

In het kader van de toepassing in de praktijk van de met ingang van 31 oktober 1995 in werking getreden Pachtwet wordt aandacht geschonken aan: bijzondere kortdurende pacht; overdracht melkquotum op pachtbasis, nieuwe mogelijkheden; formaliteiten bij de nieuwe pachtvorm, artikel 70f leden 1 en 5; overgangsrecht; Pachtnormenbesluit; verpachte waarde.

Reactie op de bijdrage in JBN 1995, nr 97 inzake de vraag of een verklaring van berusting noodzakelijk is nadat de nalatenschap is opengevallen van een erflater, die een ouderlijke boedelverdeling (OBV) heeft gemaakt. Volgens Luijten is een bekrachtiging van de boedelverdeling door de deelgenoten niet vereist. De OBV heeft kracht uit zichzelf. Luijten gaat in op de vraag welke acties de de OBV kunnen bedreigen.

Volgens schrijvers is Mellema terecht zeer kritische ten aanzien van het 'zonder meer/zonder risico' afgeven van een verklaring van toedeling op grond van een ouderlijke boedelverdeling (OBV) zonder dat de legitimarissen een verklaring van berusting hebben getekend. Indien een erfgenaam de verklaring van berusting niet wil tekenen zal de notaris moeten terugvallen op de waterdichte noodmaatregel van de opleg, althans de verklaring van de langstlevende dat, mocht dit nodig zijn, hij tot opleg bereid en verplicht is. Voorts is in de tuchtrechtspraak reeds beslist dat een notaris die een langstlevende echtgenoot een op grond van een OBV toebedeeld goed laat vervreemden zonder berusting van de legitimarissen zijn ambtsplicht niet verwaarloost en niet klachtwaardig handelt.

Wanneer sprake is van een beslag tot levering, dan beklijft dit beslag wanneer na inschrijving daarvan vervolgens inschrijving van een transportakte plaatsvindt, ook al ligt het tijdstip van verlijden van de akte voor de inschrijving van het beslag. In casu bespreking van een kort geding waarin sprake was van een dubbele verkoop en zo'n beslag tot levering. Verkoper stelt dat de beslaglegger niet heeft voldaan aan het voorschrift het beslag aan hem als beslagene te betekenen (nietigheid art. 505 lid 1 Rv). Hij sommeert de notaris de transportakte te verlijden waarmee aan de andere koper wordt geleverd. De notaris weigert dienst. In de bespreking van het vonnis van de president wordt uiteengezet onder welke omstandigheden de notaris dienst mag weigeren.

Een man sluit bij een levensverzekeringsmaatschappij een levensverzekering met lijfrente-uitkeringen tegen betaling van een koopsom in twee termijnen gelijk aan de betalingstermijnen van zijn vorderingen op een bepaalde stichting. In de polis werd hij zelf als eerste en zijn vrouw onherroepelijk tot tweede begunstigde aangewezen. De man overlijdt voor de betaling van het tweede gedeelte van de koopsom. Zijn kinderen uit zijn eerste huwelijk trekken deze betalingsopdracht in. Er was sprake van een dringende morele verplichting van de man tot het treffen van een voorziening met het oog op het levensonderhoud van de vrouw na zijn overlijden. Doordat de man de vrouw tot onherroepelijk begunstigde had aangewezen en er daaromtrent overeenstemming tussen hen bestond, werd aangenomen dat de natuurlijke verbintenis was omgezet in een rechtens afdwingbare verplichting van de man jegens de vrouw tot betaling van de beide termijnen van de koopsom aan de levensverzekeringsmaatschappij. De erfgenamen hebben volgens de Hoge Raad jegens de vrouw wanprestatie gepleegd door de betalingsopdracht voor de tweede termijn in te trekken.

Na verkoop en levering van een villa wordt verontreiniging van de grond geconstateerd door een lekkende olietank. In de koopakte is een exoneratiebding opgenomen luidende: 'Het onroerend goed zal worden overgedragen in de staat waarin het zich bij het tot standkomen van deze overeenkomst bevindt met alle daaraan verbonden lusten en lasten, rechten en verplichtingen, zichtbare en onzichtbare gebreken, heersende en lijdende erfdienstbaarheden, maar vrij van hypotheken en beslagen en inschrijvingen daarvan'. Op de vraag of de verkoper jegens de koper een beroep op het exoneratiebeding kan doen, oordeelt het Hof dat tevens van betekenis is dat het gebrek dat zich in casu heeft voorgedaan - een bodemverontreiniging van een olietank in een oude huis - niet een gebrek is waarop een oplettende koper in het geheel niet bedacht hoeft te zijn. Bovendien is er geen sprake van verschil in deskundigheid van beide partijen en heeft de verkoper niet gepoogd de tank te verhullen. Beroep op het exoneratiebeding is gehonoreerd. Er is cassatie ingesteld.

Geschil over het verschil in omschrijving van een perceel weiland in de koopakte en notariële transportakte. Is de koopakte doorslaggevend, waarin alleen de oppervlaktemaat van het weiland wordt aangeduid, of daarentegen de transportakte waarin de opgegeven oppervlaktemaat weiland met sloot en grond omvat. De Hoge Raad bevestigt het oordeel van het Hof dat de aanduiding van de oppervlakte in de notariële transportakte een doorslaggevend aanknopingspunt oplevert omdat de verkoper persoonlijk compareerde bij de transportakte en omdat een notariële akte dwingende bewijskracht heeft, behoudens tegenbewijs.

Ingegaan wordt op de vraag of kadastrale en hypothecaire getuigschriften dezelfde bewijskracht hebben als de schermkopieën die worden afgedrukt via een rechtstreekse aansluiting op de geautomatiseerde kadastrale registratie.