Aflevering 6

Bespreking van HR 7 april 1995, RvdW 1995, 88 inzake een Amsterdams verrekenbeding waaraan geen vervaltermijn verbonden is. Uitdrukkelijk is afgesproken dat wanneer de jaarlijkse verrekeningen niet plaatsvonden, het vorderingsrecht daartoe bleef bestaan. De Hoge Raad stelt vast dat het een deelgenootschap betreft in de zin van art. 1:129 BW. Hij concludeert dat, nu tijdens het huwelijk deling van het overgespaarde achterwege blijft en het recht om te verdelen blijft bestaan, redelijkheid en billijkheid in verband met de aard van het beding met zich meebrengen dat bij het einde van het huwelijk ook de vermogensvermeerdering, ontstaan door belegging van hetgeen uit de inkomsten van een echtgenoot is bespaard maar onverdeeld is gebleven, in de verrekening wordt betrokken. Willen partijen het resultaat waartoe de Hoge Raad - volgens de schrijver ten onrechte - in zijn arrest komt niet, dan zal men in de huwelijksvoorwaarden met zoveel woorden tot uitdrukking moeten brengen, dat de bepalingen uit de tweede afdeling van titel 1.8 BW die betrekking hebben op vermogensvermeerdering niet van toepassing zijn. Eerst dan is sprake van een afwijking als in art. 1:129 BW bedoeld.

Bespreking van HR 7 april 1995, RvdW 1995, 88 (zie ook de vorige samenvatting). Luijten acht de uitspraak niet in het belang van de rechtszekerheid nu de Hoge Raad in strijd met de vrijwel eenstemmige rechtsleer op het Amsterdams verrekenbeding de voorschriften van de tweede afdeling van titel 1.8 BW (de artikelen 1:132-145 BW) van toepassing verklaart. Aan de hand van een voorbeeld wordt aangetoond dat een ogenschijnlijk voor de vrouw als gunstig te beschouwen arrest, in het tegendeel verkeert. Vergelijking met de genoemde vroegere arresten leidt tot het oordeel dat het arrest onaanvaardbaar is. Willen partijen de vervaltermijn niet, dan is uitsluiting van de artikelen 1:132-1:145 BW in nieuwe huwelijksvoorwaarden thans nodig. Ook de bestaande gevallen vergen echter de aandacht.

De eerste te bespreken casus betreft de totstandkoming van een ruilovereenkomst betreffende een perceel grond tussen de provincie en een burger. Ook in een geval waarin géén van de in de ogen van partijen definitieve overeenkomsten uiteindelijk verbindend is voor partijen, bevindt men zich volgens de Hoge Raad in de precontractuele fase. De zaak wordt verwezen ter nader onderzoek of het afbreken van de onderhandelingen door de provincie onrechtmatig was. De tweede casus betreft de bouw van een woning in strijd met het bestaande bestemmingsplan via een art. 19 WRO-procedure. Daarbij hebben partijen schriftelijk afgesproken dat de bouwvergunning slechts verkregen wordt indien verkrijger een bestaande woning op het desbetreffende perceel afbreekt. Volgens het Hof wordt de publiekrechtelijke WRO-procedure in casu niet op onaanvaardbare wijze door de schriftelijke overeenkomst van partijen doorkruist. Het Hof past de leer van het Lelystadarrest toe.

Bespreking van twee arresten met betrekking tot art. 5:112 lid 4 BW. De Hoge Raad oordeelt dat een regeling, die inhoudt dat een huurovereen-komst van een appartement slechts door een derde tot stand kan worden gebracht, niet in het huishoudelijk reglement thuishoort maar in het splitingsreglement zelf moet worden opgenomen. Ook een regeling die het karakter van een toelatingsregeling heeft en er toe kan leiden dat een appartementseigenaar het gebruik van bijvoorbeeld een berging geheel kan worden ontnomen, hoort in het splitingsreglement thuis.

Bespreking van verschillende oorzaken waardoor een verichte juridische levering van onwaarde blijkt te zijn en de gevolgen daarvan. Genoemd worden de nietigheid van rechtswege, zoals bij gebreke van wilsovereenstemming of als de titel blijkt nooit te hebben bestaan bijvoorbeeld in geval van overdracht op basis van een uitspraak in kort geding, die in hoger beroep of in een bodemprocedure wordt vernietigd. Iets minder vergaand is de nietigheid ten gevolge van een geslaagd beroep op vernietigbaarheid wegens wilsgebrek of krachtens de actio Pauliana. Vervolgens komen aan bod ontbinding wegens toerekenbaar tekortkomen (wanprestatie) en wegens het recht van wederinkoop, geconstrueerd als ontbindende voorwaarde. In een conclusie worden de gevolgen van deze aantastingen van de levering op een rij gezet.

Bespreking van een tweetal beschikkingen inzake onderhandse executie ex art. 3:268 lid 2 BW, waarbij de verzoeken door de respectievelijke presidenten voorwaardelijk worden afgewezen. Volgens Van Ingen laat de wet geen ruimte voor voorwaardelijke toe- of afwijzingen. Beide beschikkingen dienen als waarschuwing dat men nog steeds beducht moet zijn voor onbekendheid met de 3:268 lid 2 BW-procedure.

De herziening van het procesrecht in zaken van personen- en familierecht is met ingang van 1 april 1995 in werking getreden (Stb. 570). Op de voor het notariaat relevante procedure tot onderbewindstelling wordt nader in gegaan.

Overzicht van inschrijfbare feiten waaronder verklaring van erfrecht, bezwaring van perceel met opstal van leidingen, naamsvermelding buitenlanders, economische overdracht van registergoederen etc.