Aflevering 7-8

Ingegaan wordt op de suggesties in de literatuur dat de produktiecoöperatie een mogelijk alternatief vormt voor de maatschappen van vrije beroepsbeoefenaren. Lekkerkerker acht de coöperatie niet de logische vervanger van iedere maatschap of vof. De coöperatie kan niet los worden gezien van de cultuur waaruit zij is voortgekomen. Een risico kan onder andere zijn dat de Rechtbank de rechtspersoon ontbindt indien deze niet onder de wettelijke omschrijving van de rechtsvorm valt, waardoor men weer terugkomt bij wat men wilde omzeilen.

Bespreking van twee arresten inzake het al dan niet (voort)bestaan van een rechtspersoon. Uit de arresten blijkt dat er ten minste twee methoden zijn om na een al dan niet vermeend eindigen van het bestaan van een rechtspersoon nog vereffeningshandelingen te plegen. Naast de mogelijkheid om de vereffening te heropenen, kan de rechter het oordeel van het bestuur respectievelijk de vereffenaar dat er geen bekende baten meer zijn, toetsen. De inschrijving in het handelsregister dat het bestaan van een rechtspersoon is beëindigd, is derhalve niet heilig.

Centraal in deze bijdrage staat de problematiek van de kruislings gesloten levensverzekeringen. A en B hebben een gezamenlijke huishouding. Zij sluiten ieder een levensverzekering op het leven van de ander met meeverzekering van het eigen leven, terwijl degene die de verzekering gesloten heeft, begunstigde is. A en B betalen ieder de door hen verschuldigde premies. In verband met de hypothecaire geldlening worden de polissen tot zekerheid overgedragen aan de bank, die tevens tot begunstigde wordt aangewezen voor de verzekerde uitkeringen. B overlijdt en heeft A blijkens haar testament tot enig erfgenaam benoemd. Met de uitkering uit de door A gesloten verzekering wordt de hypothecaire geldlening afgelost. Volgens de schrijver heeft A, als men ervan uitgaat dat hij meer betaald heeft dan waartoe hij gehouden was, door deze wijze van betaling via (wettelijke) subrogatie in de rechten van de hypotheekhouder een regresvordering gekregen op de erfgenamen van B. Het feit dat de bank formeel begunstigde was, laat de mogelijkheid van subrogatie en regres onverlet. Het beroep van het Hof op de redelijkheid en billijkheid om de regresvordering te verwerpen, acht de schrijver onjuist.

Bespreking van een vonnis over de vraag of de zogenaamde hertrouwclausule in een langstlevende testament geldig is. Volgens de Rechtbank is duidelijk dat ten gevolge van de zinsnede 'Ik legateer aan mijn voornoemde echtgenoot het vruchtgebruik van mijn gehele nalatenschap tot zijn hertrouwen of, niet-hertrouwende, levenslang...' bij hertrouwen het vruchtgebruik een einde neemt. De Rechtbank acht de clausule niet in strijd met de goede zeden. Een beroep op de redelijkheid en billijkheid kan evenmin slagen. Volgens de auteur kan een op zich duidelijke passage uit een testament nooit op grond van redelijkheid en billijkheid opzij gezet worden.

Een burger met de nationaliteit van de Bondsrepubliek Duitsland is onderworpen aan het Duitse recht. De mogelijkheden van het Duitse namenrecht worden geschetst. De notaris moet per geval de echtgenoten vragen welke naam gedragen wordt. Op grond van het renvoi dat in het internationale namenrecht wordt toegepast, mag men zich conformeren aan het standpunt van de buitenlandse autoriteit. In beginsel is de naam van de comparant af te leiden uit het door die autoriteit afgegeven paspoort.

Gedaagde heeft eigenrichting gepleegd door ter verbreding van de inrit naar zijn arkeerterrein een stuk muur van eiser, zijn buurman, af te breken. De president verbiedt eigenrichting en veroordeelt gedaagde de muur weer op te bouwen. Ten aanzien van het gevraagde verbod om het terrein van eiser te betreden, laat de president redelijkheid en billijkheid prevaleren boven de beantwoording van een aantal formele vragen zoals: is er een erfdienstbaarheid, is er wellicht sprake van een 'Noodweg' en of is er sprake van een persoonlijk recht?

De rechterlijke uitspraak ten aanzien van de verdeling in een echtscheidingsconvenant welke overeenkomst een handeling is m.b.t. de nog niet voltooide verdeling van de huwelijksgemeenschap, is gevraagd voor 1 januari 1992. Op grond van art. 101 Overgangswet is dus het oude recht van toepassing gebleven. Het Hof heeft echter art. 3:196 BW van toepassing verklaard en daarbij een vermoeden van dwaling aangenomen. Zowel voor art. 1158 OBW als voor art. 3:196 BW geldt dat van dwaling omtrent de waarde van een of meer goederen ook sprake is ingeval een deelgenoot weliswaar weet of behoort te weten dat hij voor meer dan eenvierde is benadeeld, maar niet weet noch behoeft te weten wat de te verdelen goederen waard zijn.

De man heeft diverse parkeerboetes niet betaald. Op verzoek van de officier van justitie is loonbeslag gelegd bij de werkgever van zijn echtgenote. Partijen waren echter buiten gemeenschap van goederen gehuwd. De president van de Rechtbank Rotterdam stelt daarom dan ook dat de officier van justitie zich niet op het loon van de echtgenote kan verhalen en dat de executiemaatregelen alleen tegen de man gericht kunnen zijn.

Op 27 juni is bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend dat ertoe strekt dat de legitieme portie van ascendenten wordt afgeschaft. Daartoe worden een tweetal bepalingen gewijzigd en vervalt artikel 4:962 BW, waarin het breukdeel van de legitieme in de opgaande lijn is vastgelegd.

Op grond van artikel 24 lid 2 Kadasterwet en in navolging van artikel 3:260 BW moet in een akte van vestiging hypotheek een bedrag genoemd worden. De akte van bijverband staat gelijk met een akte van vestiging hypotheek zodat daarin een hoofdsom moet worden genoemd terwijl het kadastraal tarief eveneens over deze hoofdsom wordt berekend.

Het JBN-nummer van april 1995 was grotendeels gewijd aan de Wet pensioenverevening bij scheiding. In mijn bijdrage over de rekenregels (JBN 1995, nr 39) heb ik melding gemaakt van de complexiteit die bij verevening kan ontstaan door overdracht van pensioenrechten van een oude naar een nieuwe werkgever. Volledigheidshalve meld ik u, dat de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid inmiddels op 26 april 1995 (Stcrt 28 april 1995, nr 83) een besluit heeft gepubliceerd met rekenregels voor het geval de pensioenverevening na waardeoverdracht plaatsvindt.

Klaagster verzoekt de notaris een brief te schrijven aan de legitimarissen. De notaris weigert een afschrift van de brief aan klaagster te zenden. Volgens het Hof valt niet in te zien waarom klaagster als opdrachtgeefster, geen afschrift van die brief mocht ontvangen. De geheimhoudingsplicht van de notaris strek zich niet uit tot zijn opdrachtgeefster.