Aflevering 12

Het handelen in overeenstemming met het notarieel gebruik vrijwaart niet steeds tegen aansprakelijkheden, zoals blijkt uit een arrest van het Hof Amsterdam van 16 november 1995 naar aanleiding van een casus, waarin de notaris nalaat het huwelijksverleden van partijen te verifiëren. Volgens het Hof behoort de notaris niet alleen te vragen naar de huwelijkse staat en het huwelijksverleden, maar moet hij de verkregen informatie ook verifiëren bijvoorbeeld door een uittreksel uit het bevolkingsregister te vragen. Het eigen schuld-verweer door de notaris wordt verworpen omdat de mogelijk aan de vrouw terzake te maken verwijten niet in verhouding staan tot de nalatigheid van de notaris.

In deze bijdrage over de Wet voorkeursrecht gemeenten (WVG) wordt ingegaan op de vraag of het mogelijk is om door het verhandelen van (tijdig gevestigde) optierechten de werking van de WVG te frustreren. Eerst wordt een nadere uitleg gegeven van het begrip tijdig, waarbij een kort exposé over art. 10 WVG noodzakelijk is voor een goed begrip van de aan de orde gestelde vraag.

J en W waren pachters van tot een gemeenschap behorende landerijen, waarin zij met anderen sedert jaren waren gerechtigd. De onverdeeldheid was ruim voor de invoering van de melkquotering ontstaan. Ook de pachtverhouding dateerde van vóór 1984. Bij de opheffing van de onverdeeldheid door toedeling van de landerijen aan J en W rees de vraag of de waarde van het melkquotum in de verdeling diende te worden betrokken. Overeenkomstig de lijn in het arrest van 20 juli 1992 van het Pachthof te Arnhem, NJ 1992, 594; JBN 1992, nrs 127 besliste het Hof Leeuwarden in casu dat redelijkheid en billijkheid meebrengen dat bij de verdeling rekening wordt gehouden met de omstandigheid dat op de landerijen melkquotum rust, en wel in die zin dat J en W ten hoogste eenvierde gedeelte van de waarde van het betrokken melkquotum aan de gemeenschap dienen te vergoeden. De uitspraak maakt duidelijk dat ook in het kader van verdeling van nalatenschappen en andere gemeenschappen aandacht dient te worden besteed aan het aspect melkquotum. Bij het maken van testamentaire beschikkingen over agrarische registergoederen zal men eveneens met de aanwezigheid van melkquotum of aanspraken op de waarde daarvan rekening moeten houden.

In geval van faillissement van een BV waarbij vaststond dat niet aan de stortingsplicht was voldaan, claimde de Bedrijfsvereniging de achterstallige door de BV ingehouden sociale premies van de bestuurders met een beroep op art. 2:180 lid 2 BW (niet via de specifieke weg van de Coördinatiewet Sociale Verzekering). In tegenstelling tot de Rechtbank wijst het Hof de vordering toe. De Hoge Raad casseert omdat art. 2:180 lid 2 BW zich beperkt tot aansprakelijkheid voor door de BV verrichte rechtshandelingen. Die aansprakelijkheid geldt niet voor verbintenissen uit de wet, zoals afdracht van sociale premies, ook al zijn deze ontstaan in verband met eerdere rechtshandelingen van de BV (zoals het aangaan van de arbeidsovereenkomsten).

Twee voor het notariaat belangrijke vragen worden aan de orde gesteld. 1. De onherroepelijke volmacht, door de volmachtgever binnen zijn bestuursareaal gegeven, blijft hemzelf ook na ontbinding van de gemeenschap binden. Worden de andere echtgenoot of diens rechtsopvolgers ook door deze volmacht gebonden als zij door de ontbinding van de gemeenschap het medebeschikkings- en beheersrecht van art. 3:168 BW verkrijgen? 2. Twee echtgenoten bestuurden een door hen verkochte onroerende zaak gezamenlijk. Eén van hen wil ‘stiekem’ zijn helft van de opbrengst buiten de ander om overgemaakt zien. Mag de notaris die helft van de opbrengst zonder medeweten of tegen de wil van de andere besturende echtgenoot aan de verzoeker uitbetalen. Is de notaris dan gekweten?

Op 1 januari 1997 is de Overgangswet verzorgingshuizen in werking getreden. De Wet op de bejaardenoorden wordt dan ingetrokken, behoudens enkele bepalingen. De eigen bijdragen in de verzorgingshuizen zullen worden geharmoniseerd met de regeling die geldt voor de verpleeghuizen. Dat betekent afschaffing van de vermogenstoets en hantering van identieke maximale inkomensafhankelijke eigen bijdragen voor de verzorgingshuizen en verpleeghuizen.

Bij de Tweede Kamer is een ontwerp tot wijziging van de Huursubsidiewet ingediend. Bij de toekenning van huursubsidie wordt onder meer een vermogenstoets toegepast. De bedragen hiervoor worden aangescherpt en jaarlijks geïndexeerd. Als peildatum voor de vaststelling van het vermogen geldt 1 januari van het jaar, waarin het subsidietijdvak aanvangt. Dit tijdvak loopt van 1 juli tot en met 30 juni daaropvolgend. Invoering van de wetswijziging is beoogd op 1 juli 1997.

In een kort geding besliste de president dat er voor de selectie van kopers van bouwkavels door een gemeente die daarvan eigenaar is, geen publiekrechtelijke regels bestaan. De Huisvestingswet regelt de verdeling van bestaande woonruimte, maar laat zich niet uit over het noodzakelijkerwijs selecteren binnen een grote groep van gegadigden voor bouwkavels. De gemeente mag haar privaatrechtelijke bevoegdheid van eigenaar/verkoper vrijelijk gebruiken.