Aflevering 11

Bespreking van het arrest van 3 oktober 1997, waarin de Hoge Raad besliste dat het Amsterdams verrekenbeding, niet zo uitgelegd hoeft te worden dat de waardestijging van aan de echtgenoten in privé toebehorende buiten de verdeling gebleven goederen die geen inkomsten hebben opgeleverd, op grond van redelijkheid en billijkheid verrekend hoeft te worden als was de waardestijging voortgekomen uit overgespaarde inkomsten.

Bespreking van het met ingang van 1 januari 1998 in werking te treden wetsvoorstel inzake wijziging van titel 14 Boek 1 BW, Stb. 506. Het begrip 'gezamenlijk gezag' zal niet meer uitsluitend zien op gezag van een ouder tezamen met de andere ouder, maar ook op gezagsuitoefening door een ouder tezamen met een niet-ouder die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat. Voorts wordt de mogelijkheid geopend tot uitoefening van voogdij door twee voogden gezamenlijk. Verzoeken om gezamenlijk gezag respectievelijk gezamenlijke voogdij kunnen ook gepaard gaan met een verzoek aan de Rechtbank tot naamswijziging.

Bespreking van twee arresten van de Hoge Raad inzake vereenzelviging, dat dient te worden beschouwd als een buitenwettelijke vorm van doorbraak van aansprakelijkheid naast de wettelijke, namelijk die welke is gebaseerd op de onrechtmatige daad. Vereenzelviging speelt wanneer er sprake is van misbruik van 'identiteitsverschil tussen twee door dezelfde persoon beheerste rechtspersonen'. In casu was er sprake van misbruik van een handelsnaam. De handelsnaam is vatbaar voor overdracht, doch slechts in verbinding met de onderneming, die onder die naam wordt gedreven.

Het Hof Amsterdam besliste op 22 juni 1995 dat met de huurverhouding het recht op de na de overdracht vervallende huurtermijnen overgaat op de nieuwe verkrijger van het verhuurde onroerend goed. Deze overgang van het recht op toekomstige huurtermijnen vindt echter niet plaats indien de toekomstige termijnen vóór de executoriale verkoop van het onroerend goed met rechterlijk verlof zijn beslagen. Ingevolge art. 475 lid 1 Rv blijft dit beslag dan op die toekomstige vordering rusten, hetgeen ook aan de veilingkoper kan worden tegengeworpen. Volgens het Hof leidt dit geen uitzondering als de beslaglegger dezelfde is als de derdebeslagene (huurder legt beslag op de door hem te betalen toekomstige huurtermijnen wegens schade door nalatigheid van verhuurder). Voorts kan in dit geval de beslaglegger/ derdebeslagene met een beroep op art. 6:130 BW zijn vordering na de overgang van de onroerende zaak verrekenen omdat de tegenvordering uit dezelfde rechtsverhouding als de overgegane vordering voorvloeit.

De met ingang van 31 oktober 1995 ingevoerde nieuwe pachtvorm, te weten bijzondere kortdurende pacht (verpachting van los land door eenzelfde verpachter voor een langere duur dan één jaar doch voor een aaneengesloten periode van maximaal twaalf jaar, art. 70f lid 5 Pachtwet, zie ook JBN 1995 nrs 83 en 107), biedt contractsvrijheid voor wat betreft de pachtprijs, terwijl de pachter geen gebruik kan maken van de rechten op duurverlenging en in de plaatsstelling en van het voorkeursrecht van koop. Evenals reguliere pacht moet deze pachtvorm goedgekeurd worden door de Grondkamer. Dat de nieuwe pachtvorm geen onbeperkte contractsvrijheid kent, blijkt uit de in casu besproken Grondkamerprocedure, waar de Grondkamer de pachtovereenkomst wijzigde wegens strijd met de dwingendrechtelijke bepalingen van de Pachtwet.

In reactie op Kleyn in JBN 1997, nr 76 stelt Holtman voor om bij notariële akte uit hoofde van liberaliteit aan het kind een bedrag schuldig te erkennen gelijk aan de waarde van het huis. Deze schuldigerkenning vindt plaats met de uitsluitingsclausule. Dezelfde dag koopt het kind de woning. De koopsom wordt met toepassing van zaaksvervanging geheel voldaan uit het schuldig erkende bedrag. De vordering verkregen onder uitsluitingsclausule wordt dus geheel belegd in het pand. In de akte van levering wordt van deze wederbelegging van privémiddelen melding gemaakt. Aldus wordt het huis privévermogen van het kind. Nu de koopsom is geschonken en niet het huis, blijft voor wat betreft de rechten van derden gelden hetgeen Kleyn opmerkte. Holtman gaat verder nog in op de verrekening van het schenkingsrecht met de overdrachtsbelasting.