Aflevering 3

Centraal staat de vraag of een verdeling van een gemeenschap ten gevolge van echtscheiding vernietigd kan worden wanneer bij die verdeling over het hoofd is gezien dat er sprake was van een schenking of legaat met een uitsluitingsclausule. Degene die de verdeling juridisch begeleidt moet nagaan of er aan één van beide kanten vermogen aanwezig is dat ten gevolge van een uitsluitingsclausule niet in de gemeenschap valt. Ingegaan wordt op art. 1:94 lid 1 BW (omvang van de gemeenschap) en hoever de uitsluitingsclausule strekt in geval van vruchten, zaaksvervanging, overdracht tussen echtgenoten, de werking van de uitsluitingsclausule bij een Amsterdams verrekenbeding en deelgenootschappen, en de uitsluitingsclausule bij affectieve samenlevingen. In dit laatste geval is de clausule niet gebaseerd op art. 1:94 BW doch is sprake van een last, opgelegd bij de schenking of making. Het is aan de notaris of hij zijn model-uitsluitingsclausule moet aanpassen. Verder verdient het aanbeveling om in de verklaring van erfrecht op te nemen of er al dan niet een uitsluitingsclausule verbonden is aan een legaat of erfstelling.

Bespreking van een arrest van het Pachthof, waarin werd geoordeeld in navolging van de Hoge Raad, dat het voorkeursrecht van de pachter geldt bij een legaat aan een niet vrijgestelde erfgenaam. Afgifte van het legaat door toedeling en levering maakt dit niet anders. De mogelijkheden van de Grondkamerverklaring van art. 56e lid 2 Pachtwet die ontheffing van de voorkeursrechtverplichting meebrengt, worden behandeld. Aangezien het voorkeursrecht niet geldt bij een verdeling van een gemeenschap wordt gewezen op de figuur van de testamentaire last tot toedeling in plaats van het legaat. De making dient tevens duidelijkheid te verschaffen over de vraag of de aanspraak van de verpachter op het melkquotum onder de beschikking valt. Ten slotte wordt het gebruik ontraden van de methode de afgifte van een legaat aan een erfgenaam te gieten in de vorm van een toedeling en levering.

Bespreking van de subsidieregeling voor veehouders die hun bedrijf geheel of gedeeltelijk willen beëindigen zodat de Nitraatrichtlijn van 1991 van de Raad van de Europese Gemeenschappen gerealiseerd kan worden. Het gaat om varkens, kippen en runderen voor de wit- en roodvleesproduktie. De subsidieregeling, die gefaseerd zal geschieden, bevat een regeling voor de opkoop van varkens- of mestproduktierechten en een regeling voor de sloop van vrijkomende stallen bij bedrijfsbeëindiging. Beide regelingen worden besproken.

Met de op 1 januari 2000 in werking getreden Landsverordening Besloten Vennootschap is de Antilliaanse Besloten Vennootschap in het leven geroepen. Nadrukkelijk is niet het Nederlandse voorbeeld gevolgd. Het is een relatief eenvoudige flexibele vennootschapsvorm die niet alleen voor offshore-industrie en buitenlandse investeerders aantrekkelijk moet zijn, maar ook lokaal een belangrijke functie moet kunnen vervullen. De meest in het oog springende aspecten van de nieuwe vennootschapsvorm worden besproken.

Bespreking van een arrest over de vraag in hoeverre de huurder van een bedrijfspand een verrekeningsafspraak die hij heeft gemaakt met zijn oorspronkelijke wederpartij, kan tegenwerpen aan de opvolgend verhuurder. Geoordeeld wordt over wat moet worden verstaan onder ‘dezelfde rechtsverhouding’ uit art. 6:130 lid 1 BW (verrekening na overgang vordering) en of de werking van art. 7A:1612 BW is beperkt tot de bedingen die in het huurcontract zelf zijn neergelegd. De auteur geeft ook aan hoe een dergelijke procedure voorkomen had kunnen worden door opname van een bepaalde tekst in het huurcontract.

Bespreking van een arrest van de Hoge Raad inzake het omstreden art. 1:160 BW (einde alimentatieplicht). Als verweer tegen stopzetting van de alimentatiebetaling door haar ex-echtgenoot voerde de vrouw aan, dat zij weliswaar in haar woning een affectieve relatie was begonnen met een andere man doch dat zij ook diens zieke zoon in haar huis ter verzorging en verpleging had opgenomen tot diens overlijden. De Hoge Raad oordeelt dat de samenleving de onderhoudsplicht van de ex-man doet eindigen. Art. 1:160 kan niet buiten toepassing gelaten worden door de bijzondere omstandigheden. Die omstandigheden kunnen slechts een rol spelen bij de beoordeling van de vraag of er sprake is van een samenleving als bedoeld in art. 1:160 BW.

Klager stelt dat de notaris onzorgvuldig heeft gehandeld omdat de afgegeven volmacht niet toereikend was. De akte van levering had niet gepasseerd mogen worden omdat noch de echtgenote, noch de accountant gemachtigd waren. Het Hof oordeelt dat nu alle contacten met de koper en de notaris via de accountant liepen, de schijn is gewekt dat de accountant klagers vertegenwoordiger was. De notaris mocht mede uitgaan van de juistheid van de verklaring van de accountant omdat klagers instemming met de gewijzigde koopprijs ook door de koper door middel van het door hem ontvangen bericht van de echtgenote van klager bevestigd werd. In een commentaar wordt er op gewezen hoe belangrijk het is voor de notaris om zich steeds weer opnieuw van een sluitende volmachtgeving te vergewissen.

Prof. mr A.R. de Bruijn