Aflevering 9

In het arrest WUH/Ontvanger gaat het om een samenloop van beslag en executieveiling. Betaling en daarmee inschrijving van de veilingakte in de openbare registers wordt uitgesteld door de veilingkoper (een stroppendochter van de WUH) omdat de WUH voor een met omzetbelasting belaste levering opteerde, waarvoor de hulp van eigenaar L nodig was. Deze was spoorloos. De Ontvanger legt beslag op het gebouw. Rechtbank en Hof stellen de Ontvanger in het gelijk. Ten tijde van de beslaglegging was L nog eigenaar. De Hoge Raad stelt de WUH en de veilingkoper in het gelijk. Art. 505 Rv (oud) is gericht tegen een na het beslag verrichte vervreemding door ‘de partij tegen welke het beslag is gedaan’. Omdat niet L maar de hypotheekhouder vervreemdde kon de beslaglegger zich tegenover de hypotheekhouder en dus ook de veilingkoper niet op dit artikel beroepen. In het arrest Amsem/van Tuijn werd door Van Tuijn voor een vordering op Leutscher beslag gelegd op een bedrijfspand dat door Leutscher in 1980 economisch was overgedragen aan Amsem. Leutscher had een hypotheek gevestigd op het pand ten behoeve van Amsem. In 1992 verwierf Amsem de juridische eigendom, waardoor zijn hypotheekrecht tenietging. Daardoor en als gevolg van de inmiddels opgetreden waardestijging bood het pand voldoende overwaarde om tot verhaal te dienen van de nog steeds op Leutscher openstaande vordering waarvoor Van Tuijn beslag had gelegd. In overeenstemming met Rechtbank en Hof oordeelde de Hoge Raad het beslag geldig. Een economische eigendomsoverdracht heeft geen derdenwerking. Beide arresten worden vergeleken.

Voor de beantwoording van de vraag of de accountant/belastingadviseur jegens zijn cliënt persoonlijk aansprakelijk is naast de twee door hem opgerichte en bestuurde vennootschappen, is beslissend of hij persoonlijk heeft gehandeld in strijd met de zorgvuldigheid die hij als bestuurder van de beide dienstverlenende vennootschappen naar verkeersopvattingen jegens de opdrachtgever in acht had moeten nemen. De zorgvuldigheidsnorm wordt, zoals het Hof blijkens zijn verwijzingen naar de overwegende persoonlijke betrokkenheid van de accountant bij de gang van zaken in aanmerking heeft genomen, mede bepaald door de sedert lang bestaande relatie tussen de accountant en zijn opdrachtgever. De auteur acht de uitspraak interessant vanwege de implicaties op het gebied van de bestuurdersaansprakelijkheid in het algemeen en vanwege hetgeen de Hoge Raad overweegt ten aanzien van de zorgvuldigheidsnorm in relatie tot de persoonlijke aansprakelijkheid van de accountant. Beide aspecten worden besproken.

Ingegaan wordt op nieuwe wetsvoorstellen inzake het vennootschaprecht. Op 26 mei 2000 is aan de Tweede Kamer een wetsvoorstel aangeboden tot opneming in de Wet toezicht effectenverkeer 1995 (WTE) van bepalingen betreffende openbare biedingen op effecten. Het wetsvoorstel beoogt de regelingen zoals die thans zijn opgenomen in hoofdstuk I van de SER Fusiegedragsregels onder te brengen in de WTE 1995. In het kader van het overbrengen van hoofdstuk I van de SER Fusiegedragsregels naar de WTE zal ook hoofdstuk II van de SER Fusiegedragsregels ter bescherming van de werknemers worden gewijzigd. De SER heeft daartoe op 17 maart 2000 de SER Fusiecode 2000 vastgesteld. Het is de bedoeling dat de SER Fusiecode 2000 gelijktijdig met het wetsvoorstel inzake de WTE in werking treedt. Op 19 juni 2000 heeft de Raad van ministers van de EU ingestemd met de 13e Richtlijn inzake het vennootschapsrecht betreffende het overnamebod. Doel is de harmonisering van regelgeving ten aanzien van openbare biedingen op beursgenoteerd effecten. Verder wordt aandacht geschonken aan de wijziging van beschermingsmaatregelen. De wettelijke regeling komt er op neer dat een houder van 70% van de aandelen of certificaten in een NV zich tot de Ondernemingskamer kan richten met het verzoek tot opheffing of wijziging van de beschermingsconstructies van de ‘doelwitvennootschap’.

Voor de notariële praktijk is van belang wat rechtens is als een saniet gedurende het schuldsaneringsregime komt te overlijden. Daarover zijn inmiddels drie vonnissen gewezen. In de eerst besproken zaak overlijdt de saniet voordat het verzoekschrift om een schuldsaneringsregeling ter zitting van de Rechtbank wordt behandeld. De Rechtbank wijst het verzoek op die grond af met een beroep op de Faillissementswet. In de tweede besproken zaak is de saniet vier maanden na toepassing van het schuldsaneringsregime komen te overlijden. De Rechtbank beëindigt naar aanleiding daarvan tussentijds de toepassing van het schuldsaneringsregime. Omdat de schuldenaar niet langer aan zijn uit de Wsnp voortvloeiende verplichtingen kan voldoen. Ook in de derde zaak overlijdt de saniet tijdens de toepassing van het schuldsaneringsregime. De Rechtbanken blijken voor uiteenlopende oplossingen te kiezen. Volgens de auteur zal de bewindvoerder er goed aan doen om via de erfgenamen contact op te nemen met de notaris. Een verklaring van beneficiaire aanvaarding kan nodig zijn.

Bespreking van een casus waarin het verzoek van het bestuur van een stichting tot statutenwijziging wordt afgewezen omdat het enkele bestaan van de bindende adviesbevoegdheid van de voor het leven benoemde Geestelijk Leider op zichzelf niet meebrengt dat het doel van de stichting onbereikbaar is geworden. De Geestelijk Leider heeft van zijn bevoegdheid nog geen gebruik gemaakt en heeft verklaard dat daarvan alleen in noodsitaties gebruik zal worden gemaakt. De artt. 2:8 en 2:15 BW bieden dan waarborgen tegen mogelijk machtsmisbruik. In zijn commentaar gaat de auteur in op het onderscheid tussen het statutair ontnemen van bepaalde bestuursbevoegdheden en het aan goedkeuring onderwerpen van bepaalde bestuursbesluiten.

Na het passeren van de leveringsakte, doch voor de inschrijving daarvan, gaat verkoper failliet. De curator stelt de notaris daarvan op de hoogte. Niettemin biedt de notaris de expeditie aan ter inschrijving in de openbare registers. Volgens het Hof handelde de notaris jegens de curator onrechtmatig. De functie van notaris verplicht hem in het rechtsverkeer onder bijzondere omstandigheden tot een zekere zorg voor de belangen van anderen welke mogelijk zijn betrokken bij de door zijn opdrachtgever van hem verlangde verrichtingen (zie arrest van de Hoge Raad inzake de Tilburgsche Hypotheekbank). In zijn commentaar gaat de auteur mede in op de vraag of de notaris niet uit hoofde van wanprestatie aansprakelijk gesteld had kunnen worden.

C heeft van zijn ouders met voorbehoud van vruchtgebruik een perceel grond gekocht. C vordert van de notaris die deze constructie heeft geadviseerd, schadevergoeding op grond van wanprestatie en/of onrechtmatige daad, stellende dat hij schade lijdt doordat zijn perceel onverkoopbaar is in verband met het bepaalde in art. 4:969 BW en het daaruit voortvloeiende gevaar voor inkorting in natura. De vordering wordt tot in hoogste instantie afgewezen. Volgens de Hoge Raad heeft art. 4:969 BW in de huidige tijd grotendeels haar betekenis verloren en verdient het daarom een zo beperkt mogelijke toepassing. In overeenstemming hiermee heeft het Hof terecht geoordeeld dat bij betaling van een koopprijs die kan worden beschouwd als een (substantiële) tegenprestatie voor de werkelijke waarde van het gekocht op het moment van de vervreemding, geen sprake kan zijn van inkorting in natura. Volgens de auteur is de uitkomst, hoewel niet onbevredigend, merkwaardig. De Hoge Raad redeneert naar een uitkomst die past bij het nieuwe erfrecht, maar die in strijd is met het dwingend huidige recht.

Tot een ontbonden huwelijksgemeenschap behoren aandelen, die volgens de vrouw de zoons van partijen willen overnemen voor ƒ 460.000. De Hoge Raad oordeelt dat bij de bepaling van de waarde van aandelen in een BV aansluiting moet worden gezocht bij de prijs die derden daarvoor bieden. In casu moet de vrouw stellen en bewijzen dat de zonen de geboden prijs kunnen financieren op een door de wet toegestane wijze en de man hoeft niet aan te tonen dat die stelling niet juist is.