Aflevering 1

‘Wij zien altijd alleen de verlichte kant van de maan. Veel boeiender is het om uit te vinden waarom mensen in een bepaalde tijd de dingen zo zagen.’ Hermann von der Dunk, NRC Handelsblad 4 december 2007.

Met het arrest van 12 oktober 2007 (NTFR 2007/1867) heeft de Hoge Raad duidelijkheid gebracht in de fiscale behandeling van een converteerbare obligatielening bij de obligatiehouder. Het ging hierbij om de waarde van het conversierecht, maar de Hoge Raad heeft zich tevens uitgelaten over de waardeontwikkeling hiervan na verkrijging. De fiscaliteit rondom de converteerbare obligatie lijkt hiermee volledig uitgekristalliseerd. Tijd om de balans op te maken. Hiervoor worden allereerst kort de kenmerken van een converteerbare obligatielening geschetst.

Een nieuw besluit van de staatssecretaris van Financiën vormt een mooie aanleiding om een beschouwing te wijden aan de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten die naar de normen van de Successiewet (SW 1956) werkelijk ‘enorm’ kunnen worden genoemd.

In het Staatsblad 2007, nr. 376, is de Wet Versterking fiscale rechtshandhaving gepubliceerd waarin een groot aantal, niet met elkaar samenhangende, onderwerpen is opgenomen (hierna: de wet). Wet van 27 september 2007, houdende wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere wetten, in het kader van het versterken van de fiscale rechtshandhaving en het verkorten van beslistermijnen (Versterking fiscale rechtshandhaving). De wet bevat onder andere aanpassingen van de geheimhoudingsplicht (1). Voorts is met het oog op de aanpassing van de beslistermijnen aan de Awb in de wet een verkorting van de beslistermijnen opgenomen (2). Op deze twee onderwerpen ga ik in deze beschouwing in.

Amurta SGPS, een in Portugal gevestigde vennootschap (hierna: Amurta), hield 14% van de aandelen in Retailbox BV, een in Nederland gevestigde vennootschap. Te weinig om een beroep te kunnen doen op de inhoudingsvrijstelling van art. 4a Wet DB 1965 (oud). Het op 31 december 2002 door Retailbox BV aan Amurta uitgekeerde dividend was daarom belast met dividendbelasting. Indien Amurta in Nederland zou zijn gevestigd, dan zou zij de deelnemingsvrijstelling hebben kunnen toepassen, en zou – mits de aandelen aan Nederlands ondernemingsvermogen toerekenbaar zouden zijn – een vrijstelling gelden op de voet van art. 4, lid 1, Wet DB 1965 (oud). In lijn met eerdere jurisprudentie oordeelt het Hof van Justitie EG dat deze ongelijke behandeling in strijd is met de vrijheid van kapitaalverkeer (eerste prejudiciële vraag) en dat deze strijdigheid zelfs indien Portugal de dividendvrijstelling unilateraal zou verrekenen niet zou zijn opgeheven (tweede prejudiciële vraag). Hierna behandel ik allereerst afzonderlijk de antwoorden op beide prejudiciële vragen. Vervolgens bespreek ik hoe het antwoord op de tweede prejudiciële vraag zich verhoudt tot andere jurisprudentie van het Hof van Justitie EG en het Hof van Justitie van de Europese Vrijhandelsassociatie en geef ik een beschouwing over dit oordeel. Ten slotte bespreek ik de gevolgen van dit arrest voor de Nederlandse dividendbelasting.

Afgelopen september hebben Hof van Justitie EG en Hoge Raad zich uitgesproken over enkele aspecten van toepassing van het nultarief op intracommunautaire leveringen van goederen. Zoals bekend is dit nultarief ingevoerd als onderdeel van het overgangssysteem voor de heffing van btw op handel tussen de lidstaten. In deze paragraaf licht ik ontstaan en werking van dit systeem kort toe. Vervolgens besteed ik aandacht aan de situatie in Nederland vóór bedoelde uitspraken. Tot slot ga ik in op de uitspraken.