Aflevering 12

Het Holland Financial Centre vinden we onmiskenbaar in Amsterdam, maar wanneer we op zoek gaan naar het fiscale hart van Nederland, dan komen we telkens weer uit op het platteland. De cacaobonen wezen ons immers al eerder de weg in het doolhof van goed koopmansgebruik. En sinds het arrest van 18 september 2009 over de fiscale behandeling van een zetmeelquotum, is de agrarische sector er ook in geslaagd de discussie rond de toepassing van de deelnemingsvrijstelling naar zich toe te trekken. Meer passief dan actief weliswaar – want de Hoge Raad spreekt zich even ongevraagd als zonder aanleiding uit over de kwalificatie van een mogelijk door een aandeelhouder te ontvangen bate – maar toch.

In een tweetal arresten dit jaar HR 16 januari 2009, nr. 43.243, NTFR 2009/161, en HR 9 oktober 2009, nr. 07/11868, NTFR 2009/2199. heeft de Hoge Raad duidelijkheid gebracht in de fiscale gevolgen van een cessie van toekomstige huurtermijnen om niet door een aanmerkelijkbelanghouder (ab-houder) aan diens besloten vennootschap (bv), zowel voor de Wet VPB 1969 als voor de Wet IB 1964 èn de Wet IB 2001. In zijn oude (hierna aan te duiden als eerste ‘cessie-arrest’ van 2003 HR 24 oktober 2003, nr. 37.881, NTFR 2003/1803. heeft de Hoge Raad al beslist dat de leer van de zogenoemde ‘kostenarresten’ onder de Wet IB 1964 ook geldt in geval van een cessie van huurtermijnen om niet. In de onderhavige cessie-arresten (hierna aan te duiden als tweede, resp. derde cessie-arrest) stonden het moment van winstneming en de gevolgen van de invoering van de Wet IB 2001 centraal. In deze bijdrage worden de arresten van een aantal kritische kanttekeningen voorzien.

Het appelprocesrecht in belastingzaken bestaat bijna vijf jaar. De belastingkamers van de gerechtshoven zijn, na een rustige start, op stoom geraakt. Vele uitspraken in hoger beroep hebben inmiddels het licht gezien. Uit het onderzoek van Widdershoven c.s. R.J.G.M. Widdershoven e.a., ‘Evaluatie belastingrechtspraak in twee instanties’, Eindrapport fase II, Research Memoranda, nr. 4, jaargang 4, 2008. blijkt dat wat betreft de appelaanpak door de belastingkamers nog geen sprake is van een uitgekristalliseerde, door alle hoven gehanteerde lijn. Doorgaans kiezen de gerechtshoven voor de herhalingsaanpak. Daarbij wordt de bestreden aanslag of beschikking aan de hand van de in appel aangevoerde gronden beoordeeld alsof er geen rechtbankuitspraak is. Ook de gematigde controleaanpak wordt gehanteerd. Daarbij is de rechtbankuitspraak wel object van het geschil, maar bestaat ook de mogelijkheid om nieuwe gronden en gegevens aan te voeren. De gerechtshoven zijn niet alleen nog zoekende naar de ‘juiste’ appelaanpak, ook op het inhoudelijke vlak van het appelprocesrecht zijn vele vragen nog niet beantwoord. In twee beschouwingen worden enige knelpunten in het appelprocesrecht blootgelegd. In dit deel wordt een aantal capita selecta behandeld. In deel 2, te publiceren in het volgende nummer van NTFR-B, komt de omvang van het incidentele hoger beroep aan de orde.

Recent heeft de Hoge Raad het vrij verkeer van kapitaal toegepast in een derde land-casus. HR 25 september 2009, nr 43.874, NTFR 2009/2103. Het betrof de uitstel- en kwijtscheldingsfaciliteit binnen het successierecht. De Hoge Raad oordeelde dat deze faciliteit ook van toepassing moest zijn voor een aandeelhouder in Canada op grond van art. 56 EG. De desbetreffende aandeelhouder had 4,7%. Het arrest bevestigt wederom de potentiële impact van het vrij verkeer van kapitaal en de derde landen belastingheffing van de lidstaten.