Aflevering 3

Door te voldoen aan het urencriterium krijgt een ondernemer toegang tot bepaalde fiscale faciliteiten: de oudedagsreserve, de zelfstandigenaftrek, de aftrek speur- en ontwikkelingswerk, de meewerkaftrek en de MKB-winstvrijstelling. Ook de Wet IB 1964 kende een urencriterium. Onder die wet was toegang tot de ondernemersfaciliteiten mogelijk door bijvoorbeeld gebruik te maken van een man-vrouwsamenwerkingsverband. Uit de jurisprudentie van de Hoge Raad onder de Wet IB 1964 bleek dat de juridische vormgeving van een samenwerkingsverband fiscaal werd gevolgd ook al was het aangaan van een samenwerkingsverband tussen derden in de desbetreffende situatie ongebruikelijk. O.m. HR 12 februari 1997, nr. 31.127, BNB 1997/175. Een belastingplichtige kon daarom als ondernemer kwalificeren ondanks dat hij in een dergelijk geval alleen ondersteunende werkzaamheden verrichtte ten behoeve van het samenwerkingsverband. De wetgever vond het ongewenst dat een dergelijke belastingplichtige gebruik kon maken van de ondernemersfaciliteiten. Om dit ongewenste gebruik tegen te gaan heeft de wetgever het urencriterium aangescherpt door in art. 3.6, lid 2, Wet IB 2001 een uitsluitingsregel op te nemen. Deze uitsluitingsregel houdt in dat werkzaamheden bij een ongebruikelijk samenwerkingsverband niet meetellen voor het urencriterium. Recent heeft de Hoge Raad een aantal arresten gewezen inzake de toepassing van deze uitsluitingsregel. Deze arresten vormen de aanleiding voor deze Beschouwing.

In het arrest Papillon HvJ EG 27 november 2008, zaak C-418/07, NTFR 2008/2404 met commentaar van Wolvers. is geparafraseerd het volgende beslist. Een Franse moeder (M) en een Franse kleindochter (KD) moeten ook als een ‘geïntegreerde groep’ kunnen worden aangemerkt als de aandelen in KD worden gehouden door een Nederlandse tussenholding (NL TH).

In het recente verleden heeft het Hof van Justitie EG (HvJ EG) zich in een aantal uitspraken uitgelaten over de verenigbaarheid van de fiscale behandeling van buitenlandse verliezen in de nationale wetgevingen. In deze bijdrage geef ik een overzicht van de huidige stand van zaken en ga ik in op de vraag of dit resultaat bijdraagt tot het verwezenlijken van de interne markt.

Op 12 februari 2009 heeft het HvJ EG (HvJ EG) arrest gewezen in de zaak Vereniging Noordelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (VNLTO). HvJ EG 12 februari 2009, zaak C-515/07, NTFR 2009/475. Het betreft een zaak waarover de Hoge Raad prejudiciële vragen had gesteld. HR 2 november 2007, nr. 42.415, NTFR 2007/2009. VNLTO verrichtte kort gezegd zowel economische als niet-economische activiteiten en had (investerings)goederen en diensten ingekocht die voor beide activiteiten werden gebruikt. In het arrest waarbij de prejudiciële vragen zijn gesteld, had de Hoge Raad allereerst geoordeeld dat VNLTO overeenkomstig de uitspraak van het HvJ EG in de zaak Charles en Charles-Tijmens HvJ EG 14 juli 2005, zaak C-434/03 (Charles en Charles Tijmens), NTFR 2005/965. de keuze heeft om investeringsgoederen volledig voor het bedrijfsvermogen te bestemmen en ter zake volledig aftrek van voorbelasting te claimen. Gemengd gebruik van de investeringsgoederen voor bedrijfs- en privédoeleinden, waarvan sprake was in de zaak Charles en Charles-Tijmens, werd door de Hoge Raad in wezen op één lijn gesteld met gemengd gebruik van dergelijke goederen voor economische en niet-economische activiteiten. Verwijzing naar een gerechtshof moest volgen om vast te stellen welk deel van de door VNLTO in aftrek gebrachte omzetbelasting ziet op investeringsgoederen.