Aflevering 11

De Hoge Raad heeft onlangs beslist dat de bovennormbijdrage, die een werknemer in 2003 betaalde aan zijn werkgever voor het rijden in een duurdere auto dan het leasebudget toeliet, slechts in aftrek komt op de forfaitaire bijtelling voor zover de auto is gebruikt voor privéritten. Het arrest roept tal van vragen op, in het licht van eerdere rechtspraak van de Hoge Raad, het door de Belastingdienst sedert 2006 gehanteerde beleid, maar bovenal betreffende de wetssystematiek. Met dit laatste aspect begin ik deze Beschouwing.

In deze Beschouwing richt ik mij op de volgende vraag: wanneer leidt een faillissement van een rechtspersoon tot belastbare winst vanwege onbetaald gebleven schulden van de failliet? Ik doe dat naar aanleiding van HR 10 september 2010, nr. 08/03498, NTFR 2010/2167 met commentaar van Post. De conclusie van A-G Wattel van 8 juli 2009 is gepubliceerd in NTFR 2009/2212 met commentaar van Post.

Op veel nalatenschappen is de wettelijke verdeling van art. 4:13 BW van toepassing. Wanneer een erflater geen testament heeft opgesteld en een echtgenoot/geregistreerd partner en ten minste één kind nalaat, is de wettelijke verdeling automatisch van toepassing. Ook in een testament wordt vaak voor de wettelijke verdeling gekozen. Het is namelijk bij uitstek dé testamentvorm om de langstlevende verzorgd achter te laten. In de (notariële) estate planningspraktijk wordt de wettelijke verdeling derhalve ook veelvuldig geadviseerd.

Met regelmaat wordt door belastingplichtigen getracht met een beroep op het gelijkheidsbeginsel een gunstigere fiscale behandeling te bereiken dan de wet voorschrijft. Gevallen die rechtens en feitelijk gelijk zijn, dienen gelijk behandeld te worden en wanneer een gelijk geval in afwijking van de wet gunstiger wordt behandeld, moet dat leiden tot eenzelfde gunstige behandeling van het gelijke geval. Een oud spreekwoord luidt echter: als twee hetzelfde doen, is het niet hetzelfde Duo cum faciunt idem, non es idem., en dit spreekwoord gaat (ook in het belastingrecht) nog altijd op. Een beroep op het gelijkheidsbeginsel leidt namelijk lang niet altijd tot het door de belastingplichtige gewenste resultaat, te weten dezelfde gunstigere behandeling.

Medio 2010 is het OESO–Modelverdag (hierna: OESO) geactualiseerd. De actualisering betreft vrijwel alleen het commentaar. Daarnaast is met name de tekst van art 7 OESO aangepast. Deze laatste wijziging vormt het sluitstuk van de aanpassing ten aanzien van de winstproblematiek die was ingezet met de 2008-editie van het OESO-Modelverdrag. De wijziging ten aanzien van art. 7 OESO is in het vorige nummer van NTFR-B besproken door prof.dr. A.J.A. Stevens (NTFR-B 2010/35). In de onderhavige Beschouwing ga ik in op de aanpassingen in het commentaar bij art. 15 OESO; deze wijzigingen hangen deels samen met de aanpassing van art. 7 OESO en zijn deels een gevolg van voortschreidend inzicht in de werking van het werknemersartikel, mede ten gevolge van ontwikkelingen in de (Nederlandse) rechtspraak.

Lang na de feestelijke gebeurtenis duiken ze weer op in bijna vergeten stapeltjes papier; de bonnen die we van ongeïnspireerde cadeaugevers hebben ontvangen. Soms reizen ze jaren mee in een duister vakje van de portemonnee. Daar weten ze zich op ondoorgrondelijke wijze zelfstandig te scheiden van het essentiële controlestrookje, waardoor de inwisseling uiteindelijk alsnog wordt geblokkeerd en de bonhouder met blozend hoofd afdruipt. Een mooie fles wijn is ook een leuk cadeau. Voor een belasting die de consumptie wenst te treffen, zoals de btw, heeft zo’n bon een onduidelijk karakter. Enerzijds kan een tegoedbon worden gezien als vooruitbetaalde consumptie, maar er zijn ook argumenten om er een gewoon betaalmiddel in te zien. In deze bijdrage ga ik nader in op het karakter van tegoedbonnen aan de hand van een recente uitspraak van het Hof van Justitie EU (HvJ).