Aflevering 7

Eind vorig jaar heeft de belastingkamer van de Hoge Raad een ‘belangwekkend arrest’ Aldus R.P.C. Cornelisse in zijn aantekening bij het arrest in FED 2011/2. gewezen over de fiscale winstbepaling. In het arrest, dat in de wandelgangen onder de naam ‘huurgarantiearrest’ door het leven gaat, heeft de Hoge Raad rechtsregels gegeven over de toepassing van goed koopmansgebruik Een term die waarschijnlijk stamt uit het Romeinse recht (‘diligens pater familias’). Vgl. P.H.J. Essers in geschrift nr. 224 van de Vereniging voor Belastingwetenschap (De toekomst van Goed Koopmansgebruik na de invoering van International Financial Reporting Standards in 2005), Kluwer, Deventer 2005, p. 11., en wel over sale and lease back van een activum. Een ‘in de praktijk veelvuldig voorkomende situatie’, zo weet R.P.C. Cornelisse (FED 2011/2). In deze Beschouwing staat dit arrest, dat uiteenlopende reacties heeft opgeroepen Zie bijvoorbeeld – kritisch – A.O. Lubbers in WFR 2011/6899 (‘De behandeling van nutteloze uitgaven in het kader van de fiscale jaarwinstbepaling’), par. 4.3., centraal en ga ik onder meer in op de vraag in hoeverre het past in de jurisprudentie.

In de civiele rechtspraak is de bedoeling (de wil) van partijen niet van doorslaggevend belang voor de kwalificatie van de arbeidsverhouding die zij met elkaar aangaan – overeenkomst van opdracht, arbeidsovereenkomst, aanneming van werk of ondernemerschap –. Wel kan het een factor zijn die de kwalificatie mede bepaalt. In de bijdrage ‘Arbeidsovereenkomst en bedoeling van partijen’, Van der Wiel-Rammeloo, NTFR-B 2007/39, is bezien welke rol de bedoeling van partijen speelt in respectievelijk het arbeidsovereenkomstenrecht, het loonbelastingrecht en het socialeverzekeringsrecht. De aard van de arbeidsverhouding wordt niet alleen gekwalificeerd aan de hand van hetgeen partijen voor ogen stond bij het sluiten van de overeenkomst, maar ook wordt gekeken naar de wijze waarop partijen uitvoering en inhoud hebben gegeven aan hun overeenkomst. Welke waarde de Hoge Raad toekent aan de bedoeling van partijen in het geval van de sociaalverzekeringsrechtelijke kwalificatie van een arbeidsverhouding is in een recent arrest, inzake een deelneemster aan het televisieprogramma ‘De Gouden Kooi’, aan de orde gekomen. Hieronder wordt nader op dat arrest ingegaan. Tevens wordt aandacht besteed aan enkele oudere uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) en arresten van de Hoge Raad waarin de bedoeling van partijen een rol speelde. Daarnaast wordt ingegaan op de vraag of het UWV en de Belastingdienst geen overleg met elkaar zouden moeten plegen als het gaat om het kwalificeren van een arbeidsverhouding. Tot slot worden enkele woorden gewijd aan de arbeidsheffing.

Doordat de wetgever bevreesd is voor een verloedering en mogelijk zelfs een leegstand van winkelcentra, bedrijven- en industrieterreinen, is de Experimentenwet BI-zones (hierna: Experimentenwet) van 19 maart 2003 Besluit van 24 maart 2009, Stb. 2009, 165. ingevoerd. Kamerstukken II, 2007-2008, 31 430, nr. 3, p. 1-2. Hierin zijn tijdelijke regels opgenomen voor experimenten met een gebiedsgerichte bestemmingsheffing ten behoeve van aanvullende activiteiten van samenwerkende ondernemers (bijdrageplichtigen) die mede in het publiek belang plaats hebben.

In een belastingheffing als de btw die primair is gericht op het treffen van consumptieve bestedingen en daartoe de transacties in het economische verkeer tot aangrijpingspunt heeft gekozen, vraagt de duiding van die transacties voortdurend de aandacht. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat concurrentieverstoringen ontstaan vanwege een ongelijke btw-druk op dezelfde economische verrichtingen, maar ook om vast te stellen of een vrijstelling van toepassing is die vervolgens aftrekbeperkingen tot gevolg heeft. De transacties met aandelen zijn het meest sprekende voorbeeld. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ten aanzien van deze problematiek een indrukwekkende reeks aan Europese jurisprudentie is verschenen. Aandelen vervullen immers verschillende functies in het economische verkeer en kunnen als een ware Barbapapa naar gelang de omstandigheden een andere gedaante aannemen: enerzijds fungeren zij als financieel instrument en anderzijds belichamen zij de rechtsvorm waarbinnen een onderneming activiteiten verricht en geven zij de eigenaar van de aandelen de macht over die onderneming. In deze bijdrage bespreek ik een recent arrest van het Hof van Justitie (HvJ) waarin een nieuw aspect bij aandelentransactie aan de orde komt, namelijk de emissiegarantie.