Aflevering 4

Het begrip totaalwinst heeft (ook) het afgelopen jaar in de belangstelling gestaan. Onder meer tijdens een symposium (‘Totaalwinst’) over dit thema (daarvan is verslag gedaan in WFR 2011/6917, p. 1023-1025). De bijdragen aan dit op 17 juni 2011 gehouden congres zijn te vinden in: P. Kavelaars (red.), Totaalwinst, Fiscaal Economische Instituut/Erasmus Universiteit, Rotterdam 2011. De totaalwinst wordt bepaald aan de hand van (een) vermogensvergelijking, zodat het – om greep te krijgen op de geaggregeerde winst – zaak is om de omvang van het ondernemingsvermogen te bepalen. Daarbij speelt de leer van de vermogensetikettering een prominente rol. Daarover is het nodige geschreven, maar een fiscale brochure of ander geschrift over het onderwerp herinner ik mij niet. Wie denkt dat de betekenis van het leerstuk beperkt is tot de winstsfeer, ziet eraan voorbij dat de etiketteringsregels ook doorwerken in de toepassing van het regime dat belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang in de heffing betrekt, Zie art. 4.17a en 4.17c Wet IB 2001. alsmede in dat van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de schenk- en erfbelasting. E.J.W. Heithuis, Bedrijfsopvolging voor de IB-ondernemer en DGA sinds 2010, tweede herziene druk, Kluwer, Deventer 2011, p. 104. Het vraagstuk van de vermogensetikettering kan ook aan de orde zijn bij lichamen die slechts belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting zijn indien en voor zover zij een onderneming drijven, zoals stichtingen. J.N. Bouwman, Wegwijs in de vennootschapsbelasting, twaalfde druk, Sdu Uitgevers, Den Haag 2011, p. 47. Over de etikettering van vermogensbestanddelen en de ter zake daarvan gemaakt fouten heeft de Hoge Raad de afgelopen maanden enkele arresten gewezen. In deze zaken ging het telkens om de etikettering van onroerende zaken. In deze Beschouwing plaats ik deze arresten in een wat breder – theoretisch – perspectief en toets ik de door de Hoge Raad gegeven beslissingen aan de heersende leer. De invloed van het per 1 januari 2012 gewijzigde huwelijksvermogensrecht M.J.A. van Mourik, ‘Vernieuwd huwelijksvermogensrecht’, WPNR 2012/6913. op de vraag in hoeverre vermogensbestanddelen tot het ondernemingsvermogen kunnen worden gerekend, laat ik buiten beschouwing. Zie daarover: N.C.G. Gubbels, ‘Fiscale aandachtspunten van het nieuwe huwelijksvermogensrecht’, WPNR 2012/6913, par. 3.4.

In HR 24 februari 2012, nr. 10/05560, NTFR 2012/538 is sprake van een gebouw dat is aangewezen als rijksmonument. Voorheen werd het gebruikt als koekfabriek, maar na verbouwing zijn er tien appartementen tot stand gekomen. De aanwijzing als rijksmonument is overgegaan op de appartementen. Tijdens de verbouwing heeft overleg plaats met de Belastingdienst en worden de totale verbouwingskosten gesplitst in onderhoudskosten en overige kosten. Hierbij wordt door de taxateur van de Belastingdienst opgemerkt dat hij twijfelt of deze splitsing wel opportuun is, omdat mogelijk sprake is van in het geheel niet-aftrekbare bronkosten. Een van de eigenaren van de appartementen, wiens appartement als eigen woning in de zin van art. 3.111 Wet IB 2001 wordt aangemerkt, voert in zijn aangifte IB/PVV over het jaar 2006 op basis van art. 6.31 Wet IB 2001 zijn aandeel in de totale onderhoudskosten, na aftrek van de drempel, op als aftrekpost. Niet in geschil is dat het appartement kwalificeert als monumentenpand in de zin van dit artikel, maar de inspecteur weigert toch de aftrek omdat hij van mening is dat sprake is van kosten ter verwerving van een bron van inkomen. De rechtbank geeft de inspecteur gelijk, maar het hof en de Hoge Raad delen de visie van de belanghebbende.

Toen op 1 januari 2010 de vernieuwde Successiewet 1956 (hierna: SW 1956) in werking trad, bleek een bepaling die bijna een eeuw deel uitmaakte van onze successiewetgeving daarin niet meer voor te komen. Het betrof de waarderingsregel voor de hoofdgerechtigdheid bij gezamenlijke en/of opvolgende vruchtgebruiken. Inmiddels is deze bepaling in ere hersteld. Hierna zullen wij de systematiek die de SW 1956 hanteert ten aanzien van gezamenlijke en/of opvolgende vruchtgebruiken de revue laten passeren.

In haar uitspraak van 30 november 2011, 201010838/1/H3, LJN: BU6382 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) een belangrijke beslissing gegeven inzake de vraag of in het kader van een eerlijk proces door een bestuursorgaan stukken geheim mogen worden gehouden. In de kern beslist de Afdeling, dat een rechter dient te beoordelen of stukken al dan niet geheim mogen worden gehouden voor de wederpartij en voor de rechter die de zaak beslist. Het bestuursorgaan mag niet zonder rechterlijke tussenkomst stukken geheim houden voor de wederpartij en/of de rechter die de zaak beslist.