Aflevering 8-9

Met ingang van 1 januari 2012 is nieuw huwelijksvermogensrecht in werking getreden. Wet aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen, Wet van 18 april 2011, Stb. 2011, 205 en Reparatiewet art. 1:97 BW en wet aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen, Wet van 27 oktober 2011, Stb. 2011, 505. Onderdeel daarvan is de invoering van de economisch belangbenadering in art. 1:87 BW. Wanneer een echtgenoot eigen geld aanwendt ter (gedeeltelijke) financiering van de aanschaf van een vermogensbestanddeel dat tot het vermogen van de andere echtgenoot gaat behoren, verkrijgt de geldverschaffende echtgenoot een vergoedingsrecht op de andere echtgenoot. Hetzelfde geldt wanneer een echtgenoot met eigen geld een schuld voldoet of deels aflost die verband houdt met de aanschaf door de andere echtgenoot van een tot diens vermogen behorend vermogensbestanddeel. Tot 1 januari 2012 bestond het vergoedingsrecht uit een vordering ter grootte van het bedrag dat was besteed aan de aanschaf of aan de voldoening of aflossing van een schuld van de andere echtgenoot. Vanaf 1 januari 2012 bestaat het vergoedingsrecht uit een deel van de waarde van het vermogensbestanddeel op het tijdstip waarop de vergoeding wordt voldaan, Tenzij echtgenoten anders zijn overeengekomen (art. 1:87, lid 4, BW en art. 1:96b BW). meestal bij echtscheiding maar ook op het eerdere tijdstip van vervreemding wanneer voor het vervreemde goed geen andere goederen in de plaats zijn gekomen. In deze Beschouwing behandel ik de vraag wat de gevolgen van een dergelijk vergoedingsrecht zijn voor de eigenwoningregeling indien geld van de ene echtgenoot is besteed voor de aanschaf of verbouwing (verbetering en onderhoud) van (het deel van) de eigen woning van de andere echtgenoot of is besteed aan de gehele of gedeeltelijke aflossing van de eigenwoningschuld van de andere echtgenoot.

Bedrijfsopvolging in het MKB, in het bijzonder bij opvolging door kinderen, gaat nogal eens gepaard met een bewuste bevoordeling van de bedrijfsopvolger. Zie bijvoorbeeld M.J. Hoogeveen, Kwaliteit van de fiscale bedrijfsopvolgingswetgeving (diss. Tilburg), 2011, p. 176. Als deze vermogensverschuiving voortvloeit uit liberaliteit, komt het belastbaar feit voor de schenkbelasting in beeld.

Vóór 1 januari 2010 kende de SW 1956 naast een heffing ter zake van een vermogensovergang door overlijden of gift van een (fictief) in Nederland wonende erflater of schenker, een derde heffing genaamd ‘het recht van overgang’. Recht van overgang werd geheven indien bepaalde Omwille van de leesbaarheid wordt hierna, daar waar deze vermogensbestanddelen zijn bedoeld, gesproken van ‘situsvermogen’, ‘situsgoederen’ en ‘situsschulden’. vermogensbestanddelen krachtens erfrecht of schenking werden verkregen van iemand die ten tijde van die verkrijging niet in Nederland woonde. Deze heffing kwam pas aan de orde indien in Nederland niet op basis van het woonplaats-, of het nationaliteitsbeginsel geheven kon worden. F. Sonneveldt, J.C.L. Zuiderwijk, Internationale aspecten van schenkings- en successierecht, Kluwer, Deventer 2005, H. 3.

Nederland is er binnenkort De precieze invoeringsdatum wordt bij KB bepaald maar zal voor 1 oktober 2012 moeten liggen. een (kleine) belasting rijker op geworden. Dat is opmerkelijk want de regering heeft afgelopen najaar in het Belastingplan 2012 luid en duidelijk verkondigd dat ons fiscale systeem bij voorkeur moet worden gezuiverd van kleine belastingen. Er werd dan ook trots aangekondigd dat over de jaren 2012 en 2013 maar liefst zeven belastingen het veld dienen te ruimen. Dat proces is ook in gang gezet, hoewel mede door economische ontwikkelingen het aantal van zeven niet wordt behaald. Zo worden het eurovignet en de leidingwaterbelasting (alsnog) niet afgeschaft; zie de Wet uitwerking fiscale maatregelen begrotingsakkoord 2013; Wet van 12 juli 2012, Stb. 321. Maar daarnaast is er een nieuwe belasting tot stand gekomen, te weten de bankenbelasting. Dit is een in diverse opzichten opmerkelijk fenomeen. Ik wijs onder andere op het feit dat de sector waar de heffing op van toepassing is de belasting uitdrukkelijk over zich zelf heeft afgeroepen: zouden de banken zich wat netter hebben gedragen dan was het stellig twijfelachtig geweest of het ooit tot een dergelijke heffing zou zijn gekomen.