Aflevering 3

Bij de in het maatschappelijke verkeer ongebruikelijke terbeschikkingstelling schiet een uitspraak van de inmiddels overleden zakenman Jim Rohn te binnen:

Een van de maatregelen die het gevolg is van de Wet uitwerking fiscale maatregelen Begrotingsakkoord 2013, is de 16%-crisisheffing die van werkgevers wordt geheven. Wet van 12 juli 2012 tot wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Wet uitwerking fiscale maatregelen Begrotingsakkoord 2013, Stb. 2012, 321. In deze bijdrage behandel ik de systematiek van de crisisheffing en ga daarbij in op enkele knelpunten. Ook ga ik in op de vraag of de heffing mogelijk in strijd zou kunnen zijn met art. 1 Eerste Protocol (bij het EVRM). Op de overige internationale aspecten van de crisisheffing ga ik niet in; zie daarvoor Th.J.M. van Schendel, ‘De pseudo-eindheffingen door een internationale bril’, NTFR-B 2013/5. Hoewel op voorhand niet uit te sluiten is dat de crisisheffing mogelijk (op onderdelen) in strijd is met art. 14 EVRM en het gelijkheidsbeginsel, besteed ik daar in dit artikel geen afzonderlijke aandacht aan.

Recent heeft het HvJ arrest gewezen in de tweede zaak van Test Claimants in the FII Group Litigation (hierna FII 2). HvJ 13 november 2012, zaak C-035/11, (FII 2), NTFR 2012/2763. Dit arrest gaat over de vraag of het naast elkaar bestaan van twee verschillende stelsels van voorkoming van dubbele belasting bij dividenden voor binnenlandse en buitenlandse aandelen op grond van het EU-recht is toegestaan. Naast de vraag of een belastingverrekening EU-rechtelijk gelijkwaardig is aan een belastingvrijstelling, ging het in dit arrest ook over de vraag of in een derdelandsituatie bij een meerderheidsbelang een beroep kan worden gedaan op het vrij verkeer van kapitaal. In deze Beschouwing richt ik me op de tweede vraag. Voor de eerste vraag verwijs ik onder andere naar het commentaar van Gunn bij dit arrest voor NTFR (NTFR 2012/2763). In 2009 heb ik een Beschouwing geschreven over de mogelijke samenloop van het recht van vrije vesting en kapitaalverkeer bij derde landen. B.J. Kiekebeld, ‘Kapitaalverkeer versus vestigingsverkeer’, NTFR-B 2009/47. Na de arresten Burda HvJ 26 juni 2008, zaak C-284/06, (Burda), NTFR 2008/1325. en Glaxo Wellcome HvJ 17 september 2009, zaak C-182/08, (Glaxo Wellcome), NTFR 2009/2107. dacht ik dat alles duidelijk was. Tot mijn grote verbazing heeft het HvJ dit leerstuk in het arrest FII 2 toch nog verder genuanceerd en heeft het HvJ de toegang tot vrij verkeer van kapitaal bij derde landen verder verruimd. Volgens het HvJ is het bij een generieke maatregel en doorslaggevende zeggenschap wel degelijk mogelijk om toe te komen aan vrij verkeer van kapitaal. Voldoende aanleiding voor een nadere analyse.

Uitbaters van onroerende zaken hebben in tijden van crises natuurlijk veel meer aan hun hoofd dan enkel vragen over btw bij langdurige leegstand. Toch verdient ook deze problematiek bij deze ondernemers de volle aandacht vanwege de werking van deze belasting in zo’n situatie. Exploitanten met aangeschafte nieuwe of in opdracht gebouwde panden dienen dan namelijk letterlijk te letten op de lasten van de btw. Met name met betrekking tot de aftrek van de zogenoemde voorbelasting rijzen moeilijkheden wanneer ondernemers niet slagen hun onroerende goederen bij wijze van betaald gebruik ‘aan de man’ te brengen. De vragen betreffen zowel de leegstand vóór de daadwerkelijke exploitatie als die ná een eerste feitelijk gebruik en binnen de herzieningstermijn, ook wel tussentijdse leegstand genoemd. In deze Beschouwing ga ik in op gevolgen voor de voorbelasting in leegstandsituaties. Omdat op dat punt opvallende opvattingen opduiken, Besluit van de staatssecretaris van Financiën van 25 november 2011, nr. BLKB 2011/641M, NTFR 2012/43 met commentaar van E.H.A.M. Thijssen en Rechtbank Arnhem 6 december 2012, nr. AWB 11/4103, NTFR 2013/87 met commentaar van Zijlstra. ga ik in het bijzonder in op de herziening van de voorbelasting in gevallen van zogenoemde tussentijdse leegstand.