Aflevering 4

Na HR 17 september 2004, nr. 38.378, NTFR 2004/1381, leek de zogeheten afroommethode ter bepaling van het gebruikelijke loon ex art. 12a Wet op de loonbelasting 1964 (hierna: Wet LB 1964) aan een opmars begonnen. In de praktijk leidde toepassing van de afroommethode geregeld tot discussies en de uitkomsten daarvan konden steevast op onbegrip rekenen. A.L. Mertens, ‘Het is nu wel genoeg, met dat afromen’, NTFR 2012/2618, merkt op: ‘Menig gebruikelijkloonafspraak is met de afroommethode als dikke stok achter de deur tot stand gekomen’. In dat kader heb ik een vertwijfelde belastingplichtige tijdens een bespreking met de Belastingdienst eens horen zeggen: ‘Afroommethode? Afroommethode? Ik werk toch niet in een kaasfabriek?!’ Uit twee arresten van 9 november 2012 HR 9 november 2012, nr. 11/03555, NTFR 2012/2586 en nr. 11/02127, NTFR 2012/2646, beide met commentaar van De Haan). kan worden opgemaakt dat de toepassingsruimte van de afroommethode beperkt is. Overigens kon dit ook al uit HR NTFR 2004/1381 worden afgeleid, maar in beide laatste arresten wordt het (nog) stelliger verwoord: de afroommethode kan niet worden gehanteerd ter vaststelling van het ‘gebruikelijke loon’, indien de opbrengsten van een bv niet (nagenoeg) geheel voortvloeien uit de door de directeur – in zijn hoedanigheid van werknemer van die bv – verrichte arbeid.

Op 1 maart 2013 heeft de Hoge Raad drie samenhangende uitspraken gedaan over een situatie waarin een pachtovereenkomst met de eigen bv met terugwerkende kracht zonder vergoeding werd ontbonden. In de desbetreffende procedures wordt aandacht besteed aan de waardering op de werkzaamheidsbalans per 1 januari 2001, de vraag of toepassing van de terbeschikkingstellingsregeling met terugwerkende kracht beëindigd kan worden, alsmede de vraag of de pachtbeëindiging om niet resulteert in een uitdeling voor box 2 van de inkomstenbelasting en in een uitdeling voor de vennootschapsbelasting. Tevens komt de vraag aan de orde of er sprake was van een navordering rechtvaardigend nieuw feit, dan wel van een veranderd inzicht in de feiten.

In het arrest van 8 februari 2013 beantwoordt de Hoge Raad de vraag of een oprentingslast ter zake van een tegen de contante waarde opgevoerde earn-outverplichting de kostprijs van de verworven deelneming verhoogt (standpunt inspecteur) of dat deze de fiscale verlies-en-winstrekening raakt (standpunt belanghebbende). De Hoge Raad is van oordeel dat de oprentingslast de kostprijs van de deelneming verhoogt. HR 8 februari 2013, nr. 12/03657, NTFR 2013/413 met commentaar van Van Horzen.

Rechtbank Haarlem en Rechtbank Breda hebben zich op een verschillende wijze uitgelaten over de EU-houdbaarheid van de voorwaarde waaronder inkomende werknemers enkel in aanmerking komen voor de 30%-regeling (art. 31a, lid 2, onderdeel e, Wet LB 1964) indien ze in 2/3 van de periode van 24 maanden (16 maanden) voor aanvang van de tewerkstelling in Nederland meer dan 150 kilometer van de Nederlandse grens woonachtig waren (hierna: ‘150 km-voorwaarde’; art. 10e, lid 2, onderdeel b, 2e, Uitv.besl. LB 1965). Rechtbank Breda oordeelde dat, zo de 150 km-voorwaarde al een inbreuk op het vrije verkeer van werknemers (art. 45 VWEU) vormt (belemmering), hiervoor een objectieve rechtvaardigingsgrond bestaat. Rechtbank Breda 8 november 2012, nr. 12/02829, NTFR 2013/818 met commentaar van Steijn, V-N 2012/62.8. Rechtbank Haarlem daarentegen was van mening dat de 150 km-voorwaarde het vrije verkeer van werknemers op een niet-toelaatbare wijze belemmert. Rechtbank Haarlem 18 december 2012, nr. AWB 12/03680, NTFR 2013/741 met commentaar van Westerman. Tegen de uitspraak van Rechtbank Breda is sprongcassatie ingesteld bij de Hoge Raad en tegen de uitspraak van Rechtbank Haarlem is hoger beroep aangetekend bij Hof Amsterdam.