Aflevering 6

Goed koopmansgebruik is een open norm die de rechter ruimte biedt om bij de bepaling van de fiscale jaarwinst aan te sluiten bij gewijzigde maatschappelijke omstandigheden en/of gewijzigde maatschappelijke opvattingen. Uit de jurisprudentie inzake goed koopmansgebruik van de afgelopen decennia kan worden afgeleid dat de Hoge Raad in de loop der tijd wat minder betekenis is gaan toekennen aan het voorzichtigheids- en het eenvoudbeginsel en wat meer aan het realiteitsbeginsel. Zie in dit verband onder andere: J. Doornebal, ‘Ontwikkelingen rond goed koopmansgebruik’, TFO 2008/160 en J. Doornebal, ‘Goed koopmansgebruik als open norm’, NTFR-B 2008/33. Een terrein waarop deze (bescheiden) trend duidelijk tot uitdrukking komt is de samenhangende waardering van vermogensbestanddelen. Recentelijk heeft de Hoge Raad op dit terrein een nieuwe stap gezet met het ‘marketmakersarrest’ (HR 21 maart 2014, nr. 12/02793, NTFR 2014/1118, BNB 2014/116). HR 21 maart 2014, nr. 12/02793, NTFR 2014/1118, met commentaar van Ligthart, BNB 2014/116.

De verzekeringsplicht voor de Zorgverzekeringswet (hierna: Zvw) van dubbelgepensioneerden is onderwerp van veel discussie. Onder een dubbelgepensioneerde wordt verstaan zowel de persoon die in het buitenland woont met een Nederlandse wettelijke ouderdomsuitkering (AOW) en ten minste één buitenlandse uitkering, als de persoon die in Nederland woont met een Nederlandse en ten minste één buitenlandse wettelijke ouderdomsuitkering. Discussiepunten zijn met name de verzekeringsplicht voor de Zvw en indien dat het geval is (de hoogte van) de te betalen premie. De dubbelgepensioneerden behoren net als de in het buitenland wonende grensarbeiders die in Nederland werken tot de verdragsgerechtigden. Een verdragsgerechtigde heeft recht op zorg in zijn woonstaat maar betaalt een verplichte bijdrage aan de zorgverzekering in Nederland. Doordat premies voor de ziektekostenverzekering mogelijk in een andere staat moeten worden betaald dan de staat waar zorg wordt genoten, voelt het voor de verdragsgerechtigde verzekerden veelal alsof premie en zorg niet op elkaar aansluiten. Verzekeringsplichtige staat en ‘zorgstaat’ sluiten bij postactieven namelijk niet altijd op elkaar aan.

De schenkbelasting – tot 2010 het schenkingsrecht of recht van schenking genoemd – is een aanslagbelasting, De belasting wordt geheven bij wege van aanslag (art. 37 SW 1956). evenals de erfbelasting (tot 2010 het successierecht of recht van successie genoemd), de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. De schenkbelasting wordt geheven van de verkrijger (art. 36 Successiewet 1956). Bij eenzelfde schenking zijn vaak meer verkrijgers betrokken. Zo ook in de hier te bespreken casus. Tussen verkrijgingen krachtens dezelfde schenking bestaat een nauwe samenhang. Er zijn hierop toegesneden heffingsregels die niet in de AWR staan maar in de SW 1956: art. 40, lid 2 (de verkrijgers kunnen gezamenlijk aangifte schenkbelasting doen); art. 47 (de belastingaanslagen van die verkrijgers kunnen in één aanslagbiljet worden opgenomen); er is de samentelregel van art. 26, lid 1.

Rechters zijn mensen en zij maken dan ook fouten. Hierna wordt ingegaan op de (on)mogelijkheden van de belastingrechter om zijn eigen fout in een rechterlijke uitspraak te herstellen.