Aflevering 7

Anders dan de belastingplichtige die procedeert tegen een fiscale boete, heeft de belastingplichtige die in beroep gaat tegen zijn of haar belastingaanslag geen recht op een eerlijk proces in de zin van art. 6, lid 1, EVRM.Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (Rome 4 november 1950, Trb. 1951, 154). Het opleggen van een – in ieder geval zwaardere (‘substantial’) – fiscale boete volgens het EHRMEuropese Hof voor de Rechten van de Mens. is aan te merken als een ‘criminal charge’ in de zin van art. 6 EVRM, terwijl geschillen over belastingheffing volgens vaste rechtspraak geen ‘civil rights and obligations’ in de zin van deze bepaling betreffen.EHRM 24 februari 1994, zaak 12547/86 (Bendenoun/France), BNB 1994/175, m.nt. Wattel; EHRM 23 juli 2002, zaak 36985/97 (Västberga Taxi Aktiebolag and Vulic/Sweden), BNB 2003/2, m.nt. Feteris, resp. EHRM 9 december 1994, zaken 19005/91 en 19006/91, § 50 (Schouten and Meldrum/the Netherlands), FED 1995/380, m.nt. Koopman, BNB 1995/113, m.nt. Feteris; EHRM 12 juli 2001, zaak 44759/98 (Ferrazzini/Italy), NJCM-Bulletin 2002, p. 400-413, m.nt. Bender en Douma, V-N 2001/44.5. Ook de Hoge Raad wijst toepasselijkheid van art. 6, lid 1, EVRM in enkelvoudige belastingzaken af, zie bijv. HR 16 maart 1994, BNB 1994/305 en HR 10 mei 1996, NJ 1996, 578.

De strijd tussen de Belastingdienst en het functioneel parket (i.o.) van het Openbaar Ministerie (hierna ook: O.M.) enerzijds en de vermeende KBL-gerechtigden anderzijds verhardt. Dat het poldermodel op zijn retour is, blijkt wel indien nader in ogenschouw

De fiscale boete mag zich in een toenemende aandacht verheugen. Daar kan ook mediation, dat belangentegenstellingen veelal als misverstanden ziet, niets aan veranderen. Die aandacht is niet alleen afkomstig van de Belastingdienst zelf, maar ook van de wetgever die, zoals in de memorie van toelichting bij de vierde tranche Awb wordt aangegeven, het handhavingstekort wil verminderen. Daarmee wordt bedoeld dat het beroep op de overbelaste strafrechter moet worden verminderd ten faveure van de bestuurlijke, in casu fiscale, boete. Maar is die fiscale boete er klaar voor om vaker en wellicht ook steviger te worden ingezet?

In vergelijking met de jaren vijftig van de vorige eeuw toen de Wet administratieve rechtspraak belastingzaken – de inmiddels ingetrokken WARB – en de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) tot stand kwamen, is het fiscale procesrecht ingrijpend gewijzigd. Over het algemeen kan worden gezegd dat de rechtsbescherming in belastingzaken is verbeterd. Deze ontwikkeling is een gevolg van gewijzigde maatschappelijke inzichten die hebben doorgewerkt in het rechtersrecht en de nationale wetgeving, waaronder de totstandkoming van de Algemene wet bestuursrecht, alsmede in direct werkende bepalingen van internationale verdragen.

In dit artikel wordt aandacht besteed aan het fiscaal overgangsbeleid van de wetgever, de uitvoerder van de wet en de rechter. Deze problematiek kwam aan de orde tijdens de rede die ik op 24 september 2004 uitsprak bij het aanvaarden van het ambt van hoogleraar belastingrecht te Leiden.De tekst van de oratie is te downloaden via www.fiscaaleconomisch.leidenuniv.nl (onder ‘nieuws’).

Een vermindering van een voorlopige aanslag bij uitspraak op bezwaar naar aanleiding van een onjuiste scan van een aangiftebiljet kan volgens het gerechtshof niet leiden tot een veroordeling van de inspecteur in de kosten van de bezwaarfase, omdat het onjuist scannen niet leidt tot het voordeel dat de inspecteur onrechtmatig heeft gehandeld. Voorts behoefde belanghebbende in redelijkheid geen kosten voor professionele rechtsbijstand te maken (Bron: Hof Amsterdam 6 mei 2004, nr. 03/04120).