Aflevering 4

Tijdens de zitting zal aantekening gehouden moeten worden van hetgeen aldaar geschiedt. Een griffier neemt daartoe deel aan de zitting en notuleert (schrijvend of typend) hetgeen ter zitting door partijen wordt opgemerkt en voorvalt. Zo nodig wordt het verhandelde ter zitting neergeslagen in een proces-verbaal.

In de recente jurisprudentie heeft zowel de Straf- als de Belastingkamer van de Hoge Raad zich een aantal keren uitgesproken over het begrip opzet dat zowel in het strafrecht als in het fiscale boeterecht een fundamentele plaats toekomt. In mijn vorige publicatie over dit onderwerpG.J.M.E. de Bont, ‘Opzet in fiscaal boete- en strafrecht’, TFB 2002, nr. 6, p. 5 e.v. heb ik getracht in de rechtspraak over opzet bepaalde vuistregels te ontdekken. De nadien verschenen jurisprudentie van de Hoge Raad geeft aanleiding voor een nadere beschouwing. Allereerst zal worden ingegaan op het begrip ‘voorwaardelijke opzet’. Vervolgens wordt aandacht besteed aan de toerekening van de opzet van de belastingadviseur aan de belastingplichtige. In de jurisprudentie van de Hoge Raad is ten slotte nog het begrip pleitbaar standpunt aan de orde gekomen. Deze wordt in de afsluitende paragraaf besproken.

Op 8 april jl. heeft de vierde meervoudige belastingkamer van Gerechtshof Den Haag de, voor zover mij bekend, eersteUitspraken van Voorzieningenrechters alsmede uitspraken over in het kader van de KB-Lux affaire gesloten vaststellingsovereenkomsten en het daarin opgenomen afzien van bezwaar en beroep buiten beschouwing gelaten. fiscale uitspraak in de KB-Lux affaire gewezenHet betreft hier, zo heb ik van Nauta Dutilh begrepen, een van de ‘proefprocedures’ in het kader van het inmiddels roemruchte protocol tussen Nauta Dutilh en de Belastingdienst 10 september 2002, V-N 2003/7.13, in dit geval met name toegespitst op de vraag naar de reikwijdte van de vrijwillige verbetering.

Na de intrede van de WID/MOT-wetgeving in 2003 is de rechtspositie van veel advocaten en belastingadviseurs onder druk komen te staan. Opeens wordt een verplichting tot identificatie van cliënten in het leven geroepen. Onder bepaalde omstandigheden wordt de dienstverlener zelfs geacht zijn civielrechtelijke en/of wettelijke geheimhoudingsverplichting te doorbreken en bepaalde (gevoelige en) vertrouwelijke gegevens van zijn cliënt door te geven aan de Nederlandse autoriteiten. Het heeft (niet geheel onterecht) tot de nodige beroering geleid in (fiscaal)juridisch Nederland. Er is daarom door diverse auteurs al uitgebreid stilgestaan bij de WID/MOT.Zie onder meer mr. M.V. Lambooij, ‘Belastingadviseurs en het voorkomen van witwassen van gelden’, WFR 6488, p. 953 e.v. en mr. R. van der Hoeven en mr. M.J.C. Visser, ‘Identificatie- en meldplicht van de advocaat’, in NJB, aflevering 22, p. 1124 e.v. Ook in dit tijdschrift.Marcel Pheiffer, ‘Witwastransacties melden: niet kunnen of niet willen’, TFB 2002/9, p. 5 e.v. en mr. M.J.H. Asbreuk, ‘Wijziging van de (anti-) witwas-richtlijn; meldplicht van feiten die wijzen op witwassen van criminele gelden voor belastingadviseurs en advocaten’, TFB 2001/10, p. 11 e.v. Mijn bijdrage is erop gericht de gevolgen van de WID/MOT-wetgeving in het kader van (bijstand bij) een vrijwillige verbetering (enigszins) inzichtelijk te maken.

Midden 1992 introduceerde de Belastingdienst een nieuwe controletechniek: de waarneming ter plaatse (WTP).Persbericht Ministerie van Financiën 4 november 1992; Jaarverslag Belastingdienst 1995, p. 37. Dit betrof de actie ‘Dienblad’. Sindsdien zijn er vele WTP’s gehouden en is de WTP ingebed in het controleproces van de Belastingdienst.