Aflevering 6

Het opleggen van een fiscale boete speelt zich af in een spanningsveld van het gelijkheidsbeginsel en de beginselen van individuele straftoemeting. Toch staat buiten kijf dat uiteindelijk de laatste beginselen de doorslag moeten geven. Daarbij speelt het proportionaliteitsbeginsel een belangrijke rol: de boete moet in relatie staan tot de ernst van de gedraging, maar ook tot de gevolgen die de boete heeft voor de belanghebbende. In deze bijdrage zal ingegaan worden op de ontwikkeling van het evenredigheidsbeginsel in het fiscale boeterecht, en meer specifiek op art. 4:84 Awb.

De heer Frederiksen (FR)Om privacyredenen is de naam verzonnen. wil voor zijn onderneming op elektronische wijze de aangifte omzetbelasting doen. Die aangifte moet voor 1 juli zijn gedaan. Op vrijdag 24 juni constateert hij dat het computersysteem bij de Belastingdienst ‘plat’ ligt. Aangezien op maandag 27 juni het systeem nog steeds eruit ligt, belt hij met de Belastingdienst (Bel).

In het afgelopen kroniekjaar is het nodige gebeurd. Zo is de Invorderingswet 1990 aangevuld met een nieuwe bepaling omtrent girale betaling door de ontvanger en is de Faillissementswet gewijzigd in verband met bodembeslag. Voorts is het beleid voor uitstel van betaling van aanslagen waartegen bezwaar is gemaakt en voor betalingsregelingen voor bedrijven in betalingsmoeilijkheden per 1 januari 2005 aangescherpt. Dat heeft geleid tot kritiek en – tot twee keer toe – Kamervragen, waarna het uitstelbeleid per 1 juli 2005 enigszins is gewijzigd. Het invorderingsrecht blijft tot slot talrijke interessante uitspraken opleveren. Eén arrest van de Hoge Raad over het gebruik van civielrechtelijke bevoegdheden naast publiekrechtelijke bevoegdheden springt in het oog.

De vraag in hoeverre een belastingplichtige gerechtigd is tot inzage in zijn ‘eigen’ dossier bij de Belastingdienst laat zich niet gemakkelijk beantwoorden. Hieraan is debet het scala van wetten en verdragen die van toepassing (kunnen) zijn. Naast de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) alsmede de Algemene wet bestuursrecht (Awb) spelen de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) en - ingeval van een boete - het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) een rol.

Indien het bestuursorgaan een besluit heeft genomen en in bezwaar heeft gehandhaafd, kan de rechter dit besluit in de beroepsprocedure vernietigen. Als dit zich voordoet, heeft het bestuursorgaan in de regel een onrechtmatige daad begaan jegens de belastingplichtige. Zelfs indien het bestuursorgaan geen enkel verwijt treft, moet worden aangenomen dat deze onrechtmatige daad voor rekening van het bestuursorgaan komt, behalve ingeval zich bijzondere omstandigheden voordoen.