Aflevering 5

De Hoge Raad heeft een feitelijke uitspraak van Hof Leeuwarden omtrent de verlaging van de WOZ-waarde door de waarschijnlijke aanleg van een windmolenpark zonder nadere motivering in stand gelaten. Een heffingsambtenaar heeft de waarde van een onroerende zaak per waardepeildatum (1 januari 1999) vastgesteld op € 135.226 (tijdvak: 1 januari 2001 tot en met 31 december 2004). Bij de waardebepaling is geen rekening gehouden met de mogelijke realisatie van een windmolenpark enkele kilometers verderop. Gedurende de jaren 1999 en 2000 is de waarschijnlijkheid van realisatie van het windmolenpark toegenomen. De gemeente heeft namelijk een Voorbereidingsbesluit genomen over het bestemmingsplan ten behoeve van de aanleg van het windmolenpark en er is een aanvraag voor de bouwvergunning ingediend. Volgens Hof Leeuwarden is dit een bijzondere omstandigheid als bedoeld in art. 19, lid 1, onder-deel c, Wet WOZ. Hierdoor dient de waarde van de onroerende zaak te worden bepaald naar de toestand op 1 januari 2001. Doordat de gemeente er niet in is geslaagd te bewijzen dat bij de door haar vastgestelde waarde voldoende rekening is gehouden met de te verwachten overlast, heeft het hof de vastgestelde waarde verlaagd.

Vennootschap X houdt zich, evenals het concern waartoe zij behoort, bezig met de aankoop van bestaande en in gebruik zijnde campings en bungalowparken. Enkele parken zijn zes jaar na aankoop weer verkocht. Belanghebbende wenst de daarmee behaalde winst aan de vervangingsreserve toe te voegen, aangezien ten tijde van de aanschaf de overheersende bedoeling bestond de parken duurzaam in de onderneming te gaan exploiteren. De inspecteur bestrijdt dit en neemt daarbij het standpunt in dat de desbetreffende onroerende zaken geen bedrijfsmiddel in de onderneming van belanghebbende vormen. De intentie om de parken te exploiteren is naar zijn mening, gelet op de verkoop niet lang na aankoop, alsmede soortgelijke transacties door belanghebbende en het concern waartoe zij behoort, nooit aanwezig geweest. De onroerende zaken kwalificeren derhalve als voorraad ter zake waarvan geen vervangingsreserve kan worden gevormd. Hof Arnhem stelt de inspecteur in het gelijk (6 juli 2005, nr. 02/04134).

Binnen korte tijd hebben zowel Hof Den Bosch (10 maart 2005, nr. 03/01627) als Hof Amsterdam (23 maart 2005, nr. 04/1972) uitspraak gedaan over het al dan niet aanwezig zijn van een vervangingvoornemen ten tijde van verkoop van onroerende zaken.

Het HvJ EG heeft op 17 juli 2005 (nr. C-434/03) geoordeeld dat een echtpaar, dat hun in 1997 aangekochte vakantiebungalow voor 87,5% kortstondig met OB verhuurt en voor 12,5% van de tijd voor privé-doeleinden gebruikt, de bij aanschaf in rekening gebrachte voordruk voor 100% in aftrek mag brengen. Het echtpaar wenste namelijk de vakantiebungalow in zijn geheel als ondernemingsvermogen aan te merken. De Zesde Richtlijn staat dan volledige aftrek van BTW toe. Als correctie op deze aftrek beschouwt de Zesde Richtlijn het privé-gebruik als een fictieve, met BTW belaste, interne dienst. De Nederlandse Wet OB kent een ander systeem, namelijk slechts aftrek toestaan voorzover er sprake is van gebruik binnen de onderneming. Dit systeem dient op verzoek te wijken voor het systeem van de Zesde Richtlijn. Dat de Nederlandse Wet OB niet voorziet in de hiervoor vermelde interne dienst doet niet af aan het feit dat het belastingplichtigen vrijstaat om gemengd gebruikte investeringsgoederen volledig als ondernemingsvermogen aan te merken en daarmede een volledige BTW-aftrek te realiseren.

Op 12 augustus 2005 heeft de Hoge Raad, met de prejudiciële beslissing van het HvJ EG in de hand, uitspraken gedaan omtrent toepassing van het overgangsrecht (belaste) verhuur in combinatie met toepassing van de integratieheffing.

De Hoge Raad heeft dit jaar een belangrijke uitspraak gedaan over de bevoegdheden van een beslaglegger. In het bijzonder de bevoegdheden van een beslaglegger die beslag heeft gelegd op een vordering waarvoor hypothecaire zekerheid is gevestigd (ook wel een ‘hypothecaire vordering’ genoemd).

Bij uitspraak van 9 maart 2005 heeft de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bepaald dat in een bepaalde situatie de Wob (Wet openbaarheid van bestuur) ook van toepassing is bij aanbestedingen, ondanks het feit dat de Europese aanbestedingsrichtlijnen ook regels bevatten over hetgeen openbaar moet worden gemaakt.

Sinds 1 september is het wettelijk en feitelijk mogelijk om stukken in digitale vorm in te schrijven. De notaris – mits daartoe aangemeld bij de Kadasters! – is voortaan bevoegd om notariële akten en bijlagen digitaal aan te leveren bij het Kadaster. Ook bijlagen van akten, zoals tekeningen, kunnen digitaal worden aangeleverd.

Op 5 augustus 2005 is het nieuwe Besluit luchtkwaliteit 2005 in werking getreden. Dit besluit vervangt het Besluit luchtkwaliteit uit 2001. Het nieuwe besluit kan echter al met terugwerkende kracht worden toegepast op besluiten die zijn genomen na 4 mei 2004 (de dag van bekendmaking van het ontwerpbesluit). Met het Besluit luchtkwaliteit 2005 wordt beoogd om meer mogelijkheden te bieden voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen dan op grond van het vorige besluit mogelijk was. Zo kan op grond van het Besluit luchtkwaliteit 2005 zeezout – een stof die zich van nature in de lucht bevindt en niet schadelijk is voor de gezondheid van de mens – bij de beoordeling van de luchtkwaliteit voor fijn stof (‘PM10’) buiten beschouwing blijven. In navolging van enkele uitspraken van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State introduceert het Besluit luchtkwaliteit 2005 verder een wettelijke saldobenadering. Deze benadering houdt in dat wanneer de grenswaarden voor een bepaalde stof reeds worden overschreden, een besluit dat tot een verergering van de overschrijding zal leiden, toch mag worden genomen indien de luchtkwaliteit per saldo verbetert door een met dat besluit samenhangende maatregel of door dat besluit optredend effect. Voor een uitgebreidere beschrijving van het Besluit luchtkwaliteit 2005 wordt verwezen naar het artikel van mr. A. Kamphuis getiteld ‘Meer lucht door het Besluit luchtkwaliteit 2005?’ dat in deze editie van Vastgoed Fiscaal & Civiel is opgenomen.

Staatssecretaris Van Geel heeft aangekondigd een regeling te overwegen waardoor subsidie kan worden verkregen voor grootschalige investeringen in energiebesparing in bestaande bouw. Dit alles met het doel bij te dragen aan een versnelling van de CO2-reductie op een kosteneffectieve en financieel beheersbare wijze en tegen acceptabele uitvoeringskosten.

Hof Amsterdam heeft toegestaan dat een taxibedrijf die bedrijfsruimte huurde een huurovereenkomst had beëindigd, omdat de verhuurder de woonruimte die zich daarboven bevond, ging verhuren aan een concurrerend taxibedrijf.

Hof Amsterdam heeft op 17 maart 2005 een uitspraak gedaan over de gevolgen van een faillissement van een juridische eigenaar voor de verhuur door de economische eigenaar. Het betrof, vereenvoudigd weergegeven, de volgende casus.

De bedoeling van de BTW EU-richtlijn is het privé-gebruik van goederen te belasten. Om die reden moet de Nederlandse Wet OB 1968 met spoed aangepast worden. Deze gaat namelijk uit van een beperking van de aftrek bij privé-gebruik op het moment van aanschaf. HvJ EG heeft op 14 juli 2005 naar aanleiding van een door ons aangespannen proefprocedure echter beslist dat het mogelijk is de BTW volledig in aftrek te brengen op bedrijfsmiddelen die ook privé worden gebruikt (zaak C-434/03). Vervolgens wordt het privé-gebruik belast. Volgens HvJ EG is de Nederlandse wetgeving in strijd met de Zesde BTW EU-Richtlijn, waardoor in Nederland een volledige BTW-aftrek mogelijk is, ondanks dat privé-gebruik.

Er lijkt nu echt beweging te komen in PPS-projecten. Vrij kort na het megaproject HSL-Zuid Infraprovider in 2001 is een aantal andere PPS-projecten op de markt gebracht.N31 Leeuwarden-Drachten, A59 Rosmalen-Geffen, AWZI Den Haag (Harnaschpolder). Bij vijf projecten is nu financial close bereikt.Naast de eerder genoemde projecten ook HSL-Zuid Infraprovider en Montaigne. De ‘dealflow’ waar de markt naar uitkeek, is echter tot voor kort niet in de gewenste omvang op gang gekomen.

In deze bijdrage worden fiscale aspecten van publiek-private samenwerking (PPS) besproken. Deze bijdrage spitst zich toe op DBFMO-contracten, die thans de in internationaal opzicht meest gebruikte vorm van PPS zijn.Voor meer informatie over DBFMO-contracten zie DBFM, sturing door prikkels, juli 2003, brochure uitgegeven door het Kenniscentrum PPS en tot stand gekomen onder de redactie van PriceWaterhouseCoopers, IBM Consulting en RP Communicatie. De afkorting DBFMO staat voor Design, Build, Finance, Maintain en Operate. Op basis van een DBFMO-contract draagt een overheidslichaam het ontwerp, de bouw, de financiering, het onderhoud en de exploitatie van infrastructuur op aan een private partij. Voorbeelden van deze infrastructuur zijn (snel)wegenZoals de A59 (Rosmalen-Geffen), N11 (Alphen aan den Rijn-Bodegraven) en de N31 (Leeuwarden-Drachten)., waterzuiveringsinstallatiesZoals de afvalwaterzuiveringsinstallatie Delfland., spoorlijnenZoals de bovenbouw van de HSL-Zuid. en overheidsgebouwen.Zoals het Montaigne-lyceum in Ypenburg het ministerie van Financiën (renovatie).

‘Het slot kan weer van de Nederlandse deur!’, met die enthousiaste uitroep eindigde het in het aprilnummer verschenen artikel over luchtkwaliteit.F.M.G.M. Leyendeckers en H.A. van der Linden, ‘Het Besluit luchtkwaliteit ofwel: Nederland op slot door luchtkwaliteitseisen’, VF&C, april 2004, p. 5-9. Een door de staatssecretaris voor Milieu opgestelde ontwerp-ministeriële regeling zou het vermaledijde Besluit Luchtkwaliteit uit 2001 vervangen en daarmee ruimtelijke ontwikkelingen weer mogelijk maken. Helaas bleek de praktijk de afgelopen maanden weerbarstiger.

Op 3 mei 2005Besluit van 3 mei 2005, nr. CPP2005/370M. is namens de staatssecretaris van Financiën een zogenoemd ‘vraag en antwoordbesluit’ bekend gemaakt over de teruggaaf van overdrachtsbelasting bij onder meer het in vervulling gaan van een ontbindende voorwaarde. Met name gaat hij in op de vraag wanneer sprake is van ‘feitelijk en rechtens herstel’ en of een koopoptie kan gelden als een ontbindende voorwaarde. Centraal in dit artikel staat de vraag of de opvattingen van de staatssecretaris op deze punten juist zijn.mr. R.M. Vermeulen

Met de invoering van twee vrijstellingen van de heffing van overdrachtsbelasting – per 1 januari 2003 en 1 januari 2005 – poogt de wetgever de stedelijke herstructurering een impuls geven. De vrijstellingen schieten echter zodanig tekort dan wel zijn zodanig geclausuleerd dat de wetgever zijn doel waarschijnlijk niet bereikt. Bovendien leiden de faciliteiten op een aantal onderdelen tot vragen.