Aflevering 4

Op 31 maart 2010 is de ongekend snel tot stand gekomen Crisis- en herstelwet (hierna: Chw) in werking getreden Op 30 maart 2010 is in het Staatsblad bekend gemaakt dat de Chw per 31 maart 2010 in werking treedt. Dit besluit is op 24 maart 2010 genomen en gepubliceerd in het Stb. 2010, 137. . Met de invoering van deze wet doet de wetgever een poging om de economische crisis waar bouwend Nederland in verkeert, te bestrijden door de versnelling en vereenvoudiging van ruimtelijke procedures. De Chw heeft met name tot doel infrastructurele projecten en grote bouwprojecten te versnellen. De wet moet ervoor zorgen dat grote projecten versneld doorgang kunnen vinden met behoud van werkgelegenheid. Ook moet de wet zorgen voor meer duurzaamheid, bereikbaarheid en economische groei. Of de Chw daadwerkelijk de beoogde effecten zal hebben, moet nog blijken. In de literatuur zijn stevige vraagtekens bij de versnellings- en vereenvoudigingsmogelijkheden van de wet gezet. Bij de behandeling in de kritische Eerste Kamer www.eerstekamer.nl vergadering 16 maart 2010 (in navolging van het kritische advies van de Raad van State, Kamerstukken II, 2009-2010, 32 127, nr. 4). gaf de regering ook aan dat de Chw een experimenteel karakter heeft en dat de precieze effecten na invoering in de praktijk pas zullen blijken.

Op 22 april 2010 werd de wet die moet leiden tot een vereenvoudiging en verdere stroomlijning van een aantal onderdelen van de Wet voorkeursrecht gemeenten in het Staatsblad gepubliceerd. Wet van 18 maart 2010 tot wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (vereenvoudiging bekendmaking en aanbiedingsprocedure), Stb. 2010, 155. Deze wijzigingswet is inmiddels op 1 juli 2010 partieel in werking getreden. Besluit van 24 juni 2010, Stb. 2010, 248 (inwerkingtredingsbesluit). Hiermee is het proces van verbetering en vereenvoudiging van de wet, dat werd ingeluid met de aanpassingen die voortvloeiden uit de Invoeringswet Wet ruimtelijke ordening in 2008, voorlopig ten einde gekomen. In dit artikel bespreken wij de belangrijkste wijzigingen.

Eerder hebben wij reeds stilgestaan bij de betekenis van het begrip ‘economisch eigendom’ in de Wet op belastingen van rechtsverkeer 1970 (hierna: WBR). W.J.A. Ambergen, ‘De econoom: 1995-2007’, Vastgoed, Fiscaal & Civiel/2008, nr. 1. De afgelopen tijd heeft de Hoge Raad zich meerdere malen uitgesproken over de verkrijging van economische eigendom (hierna: ‘econoom’) terzake de heffing van overdrachtsbelasting. Tijd voor een update van de uitleg van dit begrip.

In deze bijdrage wordt een beschrijving gegeven van de discussie omtrent de toepasbaarheid van de renteaftrekbeperkende maatregel van art. 10d Wet VPB 1969 op aan onderhanden werk toe te rekenen financieringsrente. Aan de hand van enkele voorbeelden tonen wij aan waarom wij het oneens zijn met het door de minister als uitvoerder verwoorde beleid op dit punt en de tegenstrijdigheid van dit beleid met zijn uitlatingen als wetgever.

De binnenlands belastingplichtige kan de onderhoudskosten van een monument in de zin van de Monumentenwet 1988 (hierna: Monumentenwet) als persoonsgebonden aftrek op zijn inkomen in mindering brengen. Dit geldt vanaf 1 januari 2011 ook voor de buitenlands belastingplichtige van een – in Nederland gelegen – monument zonder van het keuzerecht gebruik te maken.

Na Rechtbank Leeuwarden (AWB08/1133, LJnummer: BL0955, dd. 29-10-2009), hebben nu ook Rechtbank Den Haag en Hof Leeuwarden geoordeeld dat een toegelaten instelling als bedoeld in art. 70 Woningwet niet aangemerkt kan worden als een algemeen nut beogende instelling (ANBI).

De Hoge Raad had aan het Hof van Justitie de prejudiciële vraag gesteld of het ontgaan van overdrachtsbelasting als belastingfraude of belastingontwijking als bedoeld in art. 11 Fusierichtlijn kon worden aangemerkt (11 juli 2008, nr. 43.144). Het Hof van Justitie heeft op 20 mei 2010 geoordeeld dat art. 11, lid 1, onderdeel a, Fusierichtlijn, als uitzonderingsbepaling, eng moet worden uitgelegd en dat overdrachtsbelasting niet binnen de werkingssfeer van de Fusierichtlijn valt. Dit betekent dat het ontwijken van overdrachtsbelasting geen reden is om de bedrijfsfusiefaciliteit ex art. 14 Wet VPB 1969 te onthouden.

A-G van Hilten heeft op 3 mei 2010 geconcludeerd in een zaak waarbij de verbouwing van een woon-winkelpand tot een kinderdagverblijf door Hof Den Bosch was aangemerkt als vervaardiging van een nieuw goed, waardoor integratieheffing ex art. 3, lid 1, onderdeel h, Wet OB 1968 (oud) was verschuldigd. Volgens de advocaat-generaal volgt uit HvJ EG 14 mei 1985, BNB 1985/335 en HvJ EG 1 juni 2006, V-N 2006/42 dat voor de vraag of voor de btw een vervaardiging van een nieuw goed heeft plaatsgevonden primair naar de uiterlijke wijzigingen die het gebouw heeft ondergaan gekeken moet worden. Nu in casu geen uiterlijke wijziging heeft plaatsgevonden, is geen sprake van vervaardigen. Het is eenzelfde goed dat een nieuwe functie heeft gekregen. Pas als is geconstateerd dat een uiterlijke wijziging heeft plaatsgevonden, komt de toetsing van de functie aan de orde.

Hof Den Haag had op 26 juni 2009 geoordeeld dat integratieheffing over de grondwaarde in strijd zou zijn met het bepaalde in de Zesde richtlijn en daarom buiten toepassing zou moeten blijven. A-G van Hilten heeft in haar conclusie van 3 mei 2010 aangegeven dat zij het hiermee niet eens is. De tekst van art. 5.7.a Zesde richtlijn (thans art. 18, letter a, Btw-richtlijn), de voorgeschiedenis, de literatuur en het arrest van HvJ 29 april 2004, BNB 2004/260 bieden volgens de advocaat-generaal voldoende ruimte om tot de maatstaf voor de integratieheffing aan te merken: het voor niet (volledig) aftrekgerechtigde doeleinden bestemmen van goederen, waaronder grond, die een btw ondernemer door derden heeft laten vervaardigen.

Een ondernemer verrichtte zowel (belaste) makelaarsactiviteiten als (vrijgestelde) assurantiebemiddeling. Hof Arnhem had geoordeeld dat de aftrek van de btw-voordruk voor de gedeelten van het bedrijfspand die exclusief voor de belaste en vrijgestelde activiteiten werden gebruikt aan de hand van het werkelijke gebruik kon worden berekend en dat de aftrek voor het overige in gemengd gebruik zijnde gedeelte van het pand pro rata kon worden vastgesteld. A-G Van Hilten heeft evenwel geconcludeerd dat voor één goed slechts één methode kan worden toegepast en dat in casu de pro-ratamethode voor het gehele pand moet worden toegepast.

In haar conclusies van 17 juni 2010 (nrs. 08/02606 en 41.510 bis) gaat A-G Van Hilten uitgebreid in op enige vraagpunten die na het zogenoemde Don Bosco arrest van het Hof van Justitie nog openstonden (HvJ 19 november 2009, Don Bosco, C-461/08, V-N 2009/59.17). Het HvJ had, kort gezegd, in deze zaak verklaard dat de levering van een terrein waarop nog een oud gebouw stond waarvan de sloop reeds door verkoper was aangevangen ten einde daar een nieuw gebouw neer te zetten geen voor de omzetbelasting vrijgestelde levering is. Dergelijke handelingen van levering en sloop moeten volgens het HvJ voor de btw als één handeling gezien worden die de levering van een onbebouwd terrein tot voorwerp heeft, ongeacht hoe ver de sloop van het oude gebouw op het moment van levering is gevorderd. Bij een met btw belaste levering kan de koper de onroerende zaak vrij van overdrachtsbelasting verkrijgen op grond van de samenloopregeling van art. 15, lid 1, onderdeel a, Wet BRV.

In de fiscale verzamelwet 2010 is voorgesteld om art. 2, lid 2 Wet BRV aan te passen door na de derde volzin toe te voegen: ‘Onder de verkrijging van de economische eigendom van onroerende zaken of rechten waaraan deze zijn onderworpen wordt mede verstaan de verkrijging van een samenstel van rechten en verplichtingen dat een belang als hiervoor bedoeld vertegenwoordigd bij een bestanddeel van een onroerende zaak dat zelfstandig aan een recht kan worden onderworpen.’

Om duidelijker te maken dat een onderneming een nieuwe eigenaar heeft, geldt sinds 25 mei 2010 dat ook het KvK-nummer wijzigt bij een bedrijfsoverdracht.

Met ingang van 1 juli jl. zijn de nieuwe regels met betrekking tot milieueffectbeoordeling (m.e.r.) van kracht.Volgens VROM zal de herziening van de mer-wetgeving tot meer ruimte voor maatwerk door het bevoegd gezag leiden, alsmede tot een verlaging van de regel- en lastendruk en een meer samenhangend systeem van milieubeoordelingen. Het zwaartepunt ligt nu op het niveau van plannen en bij projecten waarbij belangrijke milieuafwegingen gelden die niet worden meegenomen in de vergunning. Daarbij wordt er een verschil gemaakt tussen een plan-m.e.r. en een project-m.e.r procedure.

Sinds 1 juli jl. is de wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) van kracht.

De Hoge Raad heeft op 26 maart 2010 geoordeeld dat het enkele feit dat een verhuurder een bouw- en renovatieplan wil uitvoeren geen grondslag biedt voor het aannemen van dringend eigen gebruik, in beginsel ook niet indien de verhuur niet rendabel is. Volgens de Hoge Raad geldt echter dat als er sprake is van een structurele wanverhouding tussen de exploitatiekosten en de huuropbrengsten, het oordeel gerechtvaardigd kan zijn dat de verhuurder het verhuurde in verband met renovaties zo dringend nodig heeft voor eigen gebruik, dat van hem, de belangen van beide partijen naar billijkheid in aanmerking genomen, niet kan worden verlangd dat de huurverhouding wordt voorgezet.

Hof Amsterdam heeft een uitspraak gedaan over de gebondenheid van een besluit van een vereniging van eigenaren.

Overheden en marktpartijen gaan de structurele leegstand van kantoren samen aanpakken. Zo is besloten op de zogenaamde Kantorentop. Voor 1 september 2010 worden de afspraken nader uitgewerkt in een Actieprogramma. De kern van de aanpak is dat ieder zijn rol pakt. Gemeenten en provincies gaan meer in regionaal verband samenwerken bij het voorkomen en bestrijden van structurele leegstand. Ook zal er minder grond uitgegeven worden voor de bouw van nieuwe kantoren, zolang bestaande locaties herontwikkeld kunnen worden. Beleggers en ontwikkelaars zullen zich inzetten voor de herontwikkeling en het verduurzamen van de bestaande voorraad. Nieuwbouw alleen nog als dat gaat om de bouw van kwalitatief hoogwaardige kantoren op binnenstedelijke en goed bereikbare (per auto, fiets, openbaar vervoer) locaties. Dit moet een eind maken aan de wildgroei van kantoorparken aan de randen van steden. Minister Huizinga heeft toegezegd wettelijk te gaan vastleggen, dat nieuwe locaties buiten bestaand stedelijk gebied geen werkbestemming mogen krijgen, als bestaande locaties nog voldoende mogelijkheden voor herontwikkeling bieden. Ook heeft zij toegezegd de mogelijkheid om gebouwen tijdelijk een andere bestemming te geven te verruimen. De maximale termijn van vijf jaar wordt afgeschaft. Volgens VROM staat er in Nederland momenteel 6,7 miljoen vierkante meter kantoor leeg. Dat is 14 procent van het totaal. Bovendien neemt de duur van de leegstand toe. Bij ongewijzigd beleid zou het aanbod aan kantoorruimte volgens VROM de komende jaren met nog eens 15 procent groeien.