Aflevering 1

‘De wijsheid is als een heldere, koele vijver – aan elke kant kun je er in’, schrijft de Mahayana-Boeddhist Nagarjuna. Vormde de fiscale rechtspraak van het afgelopen jaar een voorbeeld van Nagarjuna’s heldere, koele vijver? Aan u het oordeel.

Fraude en misbruik worden dikwijls in één adem genoemd. Wat fraude betreft kwamen ook in 2010 enige onverkwikkelijke zaken aan het licht. Het is voor de sector te hopen dat thans de bodem van deze gifbeker is bereikt. Bij misbruik wordt niet de letter van de wet, maar de geest van de wet geweld aangedaan. Maar wat is de geest van de wet? In het Weald Leasing-arrest geeft het HvJ EU zijn zegen aan een btw-besparende leasestructuur. Bij marktconforme vergoedingen zal dan niet snel sprake zijn van misbruik. Voor de overdrachtsbelasting heeft de wetgever het oordeel van de rechter niet afgewacht, maar heeft nieuwe antimisbruikwetgeving ingevoerd om (vermeend) misbruik met onroerende zaaklichamen de pas af te snijden. Deze en andere ontwikkelingen worden hieronder besproken.

In deze bijdrage volgt een bloemlezing van in 2010 door de Hoge Raad gewezen arresten die van belang zijn voor de vastgoedpraktijk. Allereerst staan we stil bij een tweetal fiscale arresten waarbij de civielrechtelijke status als (on)roerende zaak van drijvende woningen en havenkranen centraal stond. Na een uitspraak over de in het licht van het overgangsrecht geldende criteria voor verkrijgende verjaring van een erfdienstbaarheid van overpad, komt een aantal voor de huurrechtpraktijk van belang zijnde uitspraken aan bod. In het laatste arrest dat behandeld wordt staat de vraag centraal of de ingeschreven koop ook bescherming biedt tegen derdenbeslag onder de koper. Tot besluit staan we nog kort stil bij het Evaluatierapport van de Wet koop onroerende zaken en de inwerkingtreding van de Wet kraken en leegstand.

Dit hoofdstuk omvat een bloemlezing van (markt)ontwikkelingen die zich hebben aangediend en die van invloed zijn op de vastgoedmarkt in 2011. Dit artikel is tot stand gekomen door inbreng van Eric Annaert, Dirk Bakker, Martijn Kramer, Paul Nelisse, Emile Poort en Jaap van Rhijn van Colliers International.

De minister van Veiligheid en Justitie wil executieveiling aantrekkelijker maken en zal wetswijzigingen voorstellen. Een van de maatregelen zal zijn dat particulieren straks bij de gedwongen verkoop van een huis een bod kunnen doen via internet. Het doel is particulieren meer mogelijkheden te geven om mee te bieden op een veiling en zo de kans te verkleinen dat een huis in de veiling te veel onder de marktwaarde wordt verkocht. Volgens de minister is de gemiddelde opbrengst van een huis op een veiling ongeveer 30% lager dan de marktwaarde en is dit onder meer toe te schrijven aan het ontoegankelijke karakter van de veiling en de risico’s voor de particuliere koper. Het zijn vooral handelaren die deze markt beheersen en in veel gevallen de prijs laag houden. Deze lagere opbrengst is niet wenselijk voor de veilende instanties (zoals de banken) noch voor de huiseigenaar die immers met een restschuld kan achterblijven.

De rijksoverheid heeft bekend gemaakt dat sinds 1 januari 2011 ondernemers hun rekeningen elektronisch kunnen indienen bij het Rijk. Alle 78 rijksoverheidsorganisaties zijn klaar om over te gaan op e-factureren. De hele rijksoverheid is nu verplicht elektronische facturen te ontvangen via Digipoort, het elektronisch postkantoor van de overheid. Digipoort zorgt dat de e-facturen van bedrijven bij de juiste organisatie terechtkomen. Het elektronisch factureren past in de ambitie van het kabinet om de overheid efficiënter te maken en bedrijven meer ruimte te geven om te ondernemen. E-factureren levert tijdwinst op, en bespaart op verwerkings- en verzendkosten. Bovendien is e-factureren duurzamer dan het versturen van rekeningen op papier. Bedrijven die e-facturen willen gaan sturen, kunnen op de website van Logius een aansluitkit downloaden (www.logius.nl). Logius is de dienst digitale overheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en is in dat kader ook de beheerder van Digipoort. Het doel is dat in 2018 alle overheden, dus ook provincies, waterschappen, gemeenten, gereed zijn om elektronische facturen te ontvangen.

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft gemeld dat investeringen op het terrein van huisvesting (en ook van ICT) tijdelijk worden aangehouden met het oog op de rijksbrede aanpak van de rijksdienst maar dat dit onverlet laat dat investeringen die geen uitstel gedogen of die uitvoering van lopende programma’s betreffen na toetsing door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kunnen doorgaan. Deze stap is volgens het Ministerie bedoeld om investeringen te voorkomen die binnen korte tijd overbodig of inefficiënt blijken in het licht van die de rijksbrede aanpak van de taakstelling van de rijksdienst. De rijksoverheid wil efficiënter en effectiever werken met minder ambtenaren. Ze wil een kleinere, maar betere rijksdienst. Dat betekent 12.800 minder ambtenaren (voltijdbanen) in 2011. De investeringsstop blijft volgens het Ministerie van kracht tot de plannen voor de taakstelling van het kabinet zijn vastgesteld. In de loop van 2011 moet hier meer duidelijkheid over bestaan.

De Hoge Raad heeft een uitspraak gedaan over havenkranen.

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie wil – in lijn met het regeerakkoord – de verjaringstermijn afschaffen voor misdrijven waar een gevangenisstraf op staat van twaalf jaar of langer. Dat geldt ook voor ernstige zedenmisdrijven met kinderen. Nu verjaren alleen misdrijven met levenslange gevangenisstraf niet. In dat kader zijn twee wetsvoorstellen ingediend.

De Tweede Kamer heeft ingestemd met een voorstel tot het wijzigen van de Wet op het notarisambt.

Op 6 januari 2011 heeft staatssecretaris Weekers van Financiën een nieuw besluit gepubliceerd over de toepassing van art. 10 Successiewet (SW)zoals dat luidt vanaf de wetswijziging per 1 januari 2010. Het besluit werkt terug naar de datum van ingang van de wetswijziging.

Belanghebbende is eigenaar van een onroerende zaak die bestaat uit een samenstel van meerdere eigendommen en waarvoor door de gemeente één WOZ-waarde is bepaald. In dat kader was in geschil of bij die waardebepaling de objectonderdelen op van elkaar verschillende wijzen kunnen worden gewaardeerd.